Başvurunun olumlu sonuçlanması halinde baklava, UNESCO İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası Temsili Listesi'nde Türkiye ve Azerbaycan'ın ortak kültürel değeri olarak yer alacak.
Ortak başvuru dosyası hazırlandı
İki ülke tarafından hazırlanan başvuru dosyasında, baklavanın UNESCO'nun Somut Olmayan Kültürel Miras Listesi'ne alınması talep edildi. Dosyada, her iki ülkede kullanılan isimler dikkate alınarak tatlının "baklava" ve "pakhlava" adlarıyla ortak kültürel miras olarak kayıt altına alınması istendi. Uzun yıllardır farklı ülkeler arasında devam eden baklavanın kökenine ilişkin tartışmalar açısından bu başvurunun önemli bir dönüm noktası olabileceği değerlendiriliyor.
Nihai karar aralık ayında açıklanacak
UNESCO'nun baklavaya ilişkin değerlendirmesi, 30 Kasım-5 Aralık tarihleri arasında Çin'in Xiamen kentinde yapılacak 21. UNESCO Hükûmetlerarası Somut Olmayan Kültürel Mirasın Korunması Komitesi Toplantısı'nda ele alınacak. Komitenin vereceği karar, baklavanın uluslararası kültürel miras statüsü açısından belirleyici olacak.
Gaziantep baklavası daha önce AB'de tescillendi
Baklava konusunda Türkiye'nin uluslararası alandaki ilk başarısı bu başvuruyla sınırlı değil. Gaziantep Baklavası, 2013 yılında Avrupa Birliği'nden Coğrafi İşaret (PGI) tescili alarak AB tarafından koruma altına alınan ilk Türk ürünü olmuştu. Bu tescil sayesinde Gaziantep Baklavası'nın üretim yöntemi, kalitesi ve coğrafi kökeni uluslararası düzeyde resmiyet kazanmıştı.
Baklavanın dünya çapındaki ününde Gaziantepli ustaların yıllara dayanan üretim geleneğinin önemli payı bulunuyor. Antep fıstığı, sade yağ, ince açılan yufka ve geleneksel pişirme teknikleri, Gaziantep Baklavası'nı benzer ürünlerden ayıran başlıca özellikler arasında gösteriliyor.
Osmanlı döneminden günümüze uzanan lezzet
Baklavanın geçmişine ilişkin tartışmalarda Osmanlı arşivleri de önemli kaynaklar arasında yer alıyor. Gastronomi tarihçileri, günümüzde bilinen ince katmanlı baklavanın Osmanlı saray mutfağında geliştirildiğini ifade ediyor. Fatih Sultan Mehmed dönemine ait mutfak kayıtlarında baklavaya ilişkin belgelerin bulunduğu belirtilirken, Ramazan aylarında gerçekleştirilen Baklava Alayı geleneği de tatlının Osmanlı kültüründeki yerini ortaya koyan tarihi uygulamalar arasında gösteriliyor.
Yunanistan'ın baklava için rekabet sürüyor
Baklavanın kökenine ilişkin uluslararası tartışmalar uzun yıllardır sürüyor. Yunanistan, tatlının geçmişini Antik Yunan ve Bizans mutfağına dayandırırken, Ege adalarında geçmişte yapılan bal, ceviz ve yufka temelli tatlıların bugünkü baklavanın öncüsü olduğunu savunuyor. Öte yandan ülkedeki bazı işletmeler, ürünü uluslararası pazarda "Greek Baklava" ve "Greek Pastry" isimleriyle tanıtmaya devam ediyor.
Gözler UNESCO'dan çıkacak son kararda
Türkiye ile Azerbaycan'ın ortak başvurusunun kabul edilmesi halinde baklava, UNESCO tarafından iki ülkenin ortak somut olmayan kültürel mirası olarak tescil edilecek. Aralık ayında açıklanacak kararın, baklavanın uluslararası kültürel kimliği açısından önemli bir dönüm noktası olması bekleniyor.