Türk Dil Kurumuna (TDK) göre, disiplin kavramının anlamlarından konumuza uygun olanı, bir topluluğun yasalarına, düzen ve kurallarına uyulmasını sağlayan sıkı düzen, yol ve yöntem anlamına gelir.
Hukuksal anlamda disiplin, istenilmeyen bir eylem sonucu uygulanan yaptırımı ifade eder. Diğer bir deyişle disiplin, çalışanların kurum düzenine aykırı davranışları karşısında uygulanan yaptırımlardır. Bu anlamda disiplin, yanlış davranışın cezalandırılmasıdır.
Disiplin suçu ise kamu görevlilerinin kamu hizmetlerinin gereği gibi yürütülmesini sağlamak amacıyla mevzuat ile belirlenen görev ve sorumlulukların gereği gibi veya hiç yerine getirilmemesi ya da yasaklanan davranış kurallarına aykırı davranılması şeklinde tanımlayabiliriz.
Bu bağlamda ‘Kanunsuz suç ve ceza olmaz ilkesi (kanunilik ilkesi)’, suçta kanunilik ve cezada kanunilik ilkelerini içerir. Suçta kanunilik, kanunun açıkça suç saymadığı bir fiil için kimseye ceza verilemeyeceğini, cezada kanunilik ise, hiç kimseye kanunda yazılı cezalardan başka bir cezanın verilemeyeceğini ifade eder.
Kanunilik ilkesi, suç ve cezaların ancak kanunla konulması ve bunların usulüne uygun olarak herkes tarafından öğrenilmesinin temin edilmesi anlamına gelir. Kanunilik ilkesi, işlendiği zaman kanun tarafından açıkça suç sayılmayan bir fiili cezalandırma yasağını ve kanun tarafından açıkça tespit edilmeyen bir ceza ile cezalandırma yasağını içerir. Ceza hukukunda kanunilik ilkesi, kanunun tekelciliğini (kanunla düzenlenme), açık ve kesin olmasını (kıyas yasağı) ve geçmişe uygulanmazlığını gerektirir.
Bu ilkeye örnek olarak 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 125.maddesinde sayılan disiplin suçlarını ve bu suçlar karşısında verilecek olan disiplin cezalarını sıralayabiliriz. Kanun, resmi gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiş ve bütün kamu görevlileri tarafından öğrenilmesi temin edilmiştir. Dolayısıyla, kamu görevlileri, kanunilik ilkesi gereği kanunla yürürlüğe konulan ve öğrenilmesi temin edilen bu yasanın getirdiği disiplin suçu ve cezalarını bilmekle mükelleftir.
Disiplin suç ve cezalarının bilinmesi, kamu görevinin kural ve kaidelere uygun bir şekilde ifa edilmesini sağlayacaktır.
Kaynaklar
Özgür Kaya. (2010) DANIŞTAY KARARLARI IŞIĞINDA DİSİPLİN HUKUKUNUN BAŞLICA İLKELERİ