Gaziantep Büyükşehir Belediyesi, kentin tarihi ve manevi mirasının önemli simgelerinden biri olan Dülük Baba’nın makamını yeniden ihya etmek için çalışmalarını sürdürüyor.
Gaziantep Büyükşehir Belediye Başkanı Fatma Şahin, rekonstrüksiyon çalışmaları devam eden Dülük Baba’nın makamında incelemelerde bulundu. Şahin, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, Dülük Baba’nın makamının Gaziantep’in manevi hafızasında önemli bir yere sahip olduğunu belirtti.
Şahin, çalışmanın ecdattan kalan önemli bir emaneti gelecek kuşaklara aktarma amacı taşıdığını ifade ederek, makamın aslına uygun şekilde yeniden ayağa kaldırıldığını söyledi.
Başkan Şahin paylaşımında, “Ecdadımızdan bize kalan bu kıymetli emaneti aslına uygun şekilde yeniden ayağa kaldırıyor, Gaziantep’in manevi mirasına sahip çıkıyoruz” ifadelerini kullandı.
Şahin ayrıca Dülük Baba’nın makamının çok yakında yeniden vatandaşların ziyaretine açılacağını duyurdu.
Dülük Baba kimdir?
Dülük Baba, Gaziantep’in Dülük bölgesinde yüzyıllardır anlatılan rivayetlerle manevi kimliği şekillenen önemli şahsiyetlerden biri olarak kabul ediliyor.
Dülük Baba hakkında farklı rivayetler bulunuyor. Bunlardan en bilinenine göre Dülük Baba, Yavuz Sultan Selim’in Mısır Seferi sırasında karşılaştığı bir derviş olarak anlatılıyor.
Rivayete göre Yavuz Sultan Selim, Mısır seferine giderken bugünkü Dülük Köyü yakınlarında bir dervişle karşılaşır. Derviş, padişaha Mısır’ı belirli bir tarihte fethedeceğini müjdeler.
Dervişin, “Sana müjdelerim ki şu ayın şu gününde Mısır’ı alacaksın. Haydi yolun bahtın gibi açık olsun” dediği aktarılır.
Yavuz Sultan Selim’in dervişin kim olduğunu sorması üzerine ise dervişin, kendisini dünyevi hayattan uzak bir yolcu olarak tanımladığı ve padişaha yoluna devam etmesini söylediği rivayet edilir.
Yavuz Sultan Selim’in Mısır’ı gerçekten de dervişin söylediği tarihte fethettiği, dönüş yolunda ise dervişi ziyaret etmek istediğinde onun hayatını kaybettiğini öğrendiği anlatılır. Rivayete göre bunun üzerine Yavuz Sultan Selim tarafından dervişin adına bir türbe yaptırılır.
Bu anlatının Evliya Çelebi’nin Seyahatname adlı eserinde de yer aldığı belirtilmektedir.
Dülük Baba hakkında ki farklı rivayetler nelerdir?
Dülük Baba’nın kimliği konusunda yörede farklı anlatılar bulunuyor. Bazı kaynaklarda onun bir Bektaşi dervişi olduğu ifade edilirken, Gaziantep halkı arasında ise Dülük Baba’nın İslam savaşçısı olduğu ve Antep savunması sırasında şehit düşen Davut Ejder ile aynı kişi olduğu yönünde bir inanış bulunuyor.
Bir başka halk anlatısında ise Dülük Baba’nın mezarının bulunması Şeyh Abdülkadir Geylani ile ilişkilendiriliyor.
Rivayete göre soğuk ve tipili bir kış gününde Antep’e gelmek isteyen bir katırcı, fırtına nedeniyle yolunu kaybeder. Yardım istemek için Şeyh Abdülkadir Geylani’ye seslenir. Rivayete göre şeyh karşısına çıkarak yakınında Davut Ejder’in yattığını söyler.
Katırcının gösterilen yere baktığında nurlu bir aydınlık gördüğü ve bu ışığı takip ederek Dülük Dağı’na ulaştığı anlatılır. Daha sonra burada bir türbe yaptırıldığı ve türbenin bakımının sürdürülebilmesi için bağışta bulunulduğu rivayet edilir.
Dülük Baba’nın makamı, özellikle evlenmek isteyen bekâr erkeklerin ziyaret ettiği manevi mekânlardan biri olarak da yöre kültüründe yer edinmiştir.
Dülük Antik Kenti ile iç içe bir tarih
Dülük Baba’nın manevi mirasının bulunduğu bölge, yalnızca dini ve kültürel açıdan değil, arkeolojik açıdan da Gaziantep’in en değerli alanları arasında bulunuyor.
Gaziantep kent merkezinin yaklaşık 10 kilometre kuzeyinde bulunan Dülük Antik Kenti, tarih boyunca önemli ticaret yollarının kesiştiği stratejik bir noktada yer aldı.
Asur döneminde Mezopotamya’dan Kilikya’ya uzanan yol üzerinde bulunan Dülük, Helenistik ve Roma dönemlerinde ise Antakya ve Kilikya’dan Zeugma’ya uzanan ticaret güzergâhının önemli duraklarından biri oldu.
Bölgede gerçekleştirilen arkeolojik çalışmalar, Dülük’ün tarihinin binlerce yıl öncesine uzandığını ortaya koyuyor.
Dünyanın en eski yerleşimlerinden birine ev sahipliği yapıyor
Dülük’teki Keber Tepesi’nde gerçekleştirilen bilimsel kazılarda Paleolitik döneme ait çakmaktaşı aletler ve bu aletlerin üretildiği atölyeler bulundu.
Özgün özellikleri nedeniyle bu taş aletler arkeoloji literatüründe “Dülükien” olarak adlandırılıyor.
Bölgede bulunan Şarklı Keber Mağarası’nın ise yaklaşık M.Ö. 600 binli yıllara tarihlendirildiği belirtiliyor. Bu nedenle Dülük, insanlık tarihinin en eski yerleşim alanlarından biri olarak değerlendiriliyor.
Dülük’te Roma’nın önemli inanç merkezlerinden biri vardı
Dülük’ün önemi yalnızca yerleşim tarihiyle sınırlı değil. Bölge, farklı medeniyetlerin dini inançlarının da önemli merkezlerinden biri oldu.
Dülük; Hitit döneminde Teşup, Helenistik dönemde Zeus, Roma döneminde ise Jüpiter Dolikhenos kültünün önemli merkezlerinden biri olarak biliniyor.
Hitit döneminde bölgede gök ve fırtına tanrısı Teşup’a adanmış bir tapınağın bulunduğu aktarılıyor. Roma döneminde ise Jüpiter Dolikhenos inancı özellikle askerler arasında yaygınlık kazanmış ve Dülük’ten Roma dünyasının farklı bölgelerine taşınmıştı.
Bu yönüyle Dülük, Gaziantep’in yalnızca yerel değil, Anadolu ve Roma dünyası açısından da önemli tarihi merkezlerinden biri olma özelliğini taşıyor.
Kaya mezarları ve antik yapılar dikkat çekiyor
Keber Tepesi’nin karşı yamaçlarında bulunan nekropol alanında çok sayıda kayaya oyulmuş oda mezarı bulunuyor.
Bazı mezarlara taş basamaklarla ulaşılırken, mezarların içerisinde lahitler ve dini-mitolojik temalı kabartmalar yer alıyor.
Bölgede ayrıca iki kaya kilisesi ve antik taş ocaklarının bulunduğu belirtiliyor. Dülük Antik Kenti’ndeki arkeolojik kazılar, bölgenin geçmişine ilişkin yeni bulguların ortaya çıkarılması amacıyla sürdürülüyor.
Gaziantep’in manevi ve tarihi hafızasında özel bir yere sahip
Dülük Baba’nın makamı ile Dülük Antik Kenti, Gaziantep’in farklı dönemlerine ait kültürel mirasın aynı bölgede buluştuğu önemli alanlardan biri olarak öne çıkıyor.
Bir tarafta binlerce yıl öncesine uzanan Dülük Antik Kenti ve arkeolojik kalıntılar, diğer tarafta ise yüzyıllardır anlatılan Dülük Baba rivayetleri ve makamı bulunuyor.
Gaziantep Büyükşehir Belediyesi tarafından yürütülen rekonstrüksiyon çalışmasıyla Dülük Baba’nın makamının yeniden ziyaret edilebilir hale getirilmesi, kentin manevi ve kültürel mirasının korunması açısından da önem taşıyor.
Başkan Fatma Şahin’in açıklamasına göre çalışmaların tamamlanmasının ardından Dülük Baba’nın makamı yeniden hemşehrilerin ziyaretine açılacak.