Uyuşturucu, fuhuş, gizli ağlar…
Başlıklar serttir; detaylar çarpıcıdır.
Ancak çoğu zaman gözden kaçan bir soru vardır:
İnsanlar neden bu ağlara çekilir?
Bu tür yapılar yalnızca ekonomik kazançla açıklanamaz.
Psikolojik açıdan bakıldığında, bu alanların sunduğu şey çoğu zaman madde ya da beden değil; bir aidiyet, bir güç hissi, bir görünürlüktür.
Bazı bireyler için bu ağlar, hayatın onlara vermediğini telafi eden bir alan gibi çalışır.
Kontrol duygusu, hızlı tatmin, kuralsızlık hissi…
Bunlar, iç dünyasında boşluk yaşayan bireyler için güçlü bir çekim yaratır.
Özellikle erken dönemde sınırları net çizilmemiş, değeri yalnızca “başarı” ya da “güç” üzerinden tanımlanmış kişiler, ilerleyen yıllarda bu tür alanlara daha yatkın olabilir.
Burada önemli bir nokta şudur:
Her bağımlılık, her riskli davranış, çoğu zaman bir kaçışın izini taşır.
İnsan, baş edemediği duygudan kaçmak için kendine yeni bir gerçeklik kurar.
Bu gerçeklik bazen hızlı para, bazen lüks yaşam, bazen de “dokunulmazlık” hissi üzerinden şekillenir.
Toplumun bu alanlara olan ilgisi de en az bu ağlar kadar dikkat çekicidir.
Medya, yalnızca olanı aktarmakla kalmaz; çoğu zaman özel hayatı bir seyir nesnesine dönüştürür.
Lüks mekânlar, pahalı arabalar, gösterişli hayatlar…
Bu görüntüler, farkında olmadan bir mesaj üretir:
“Kuralların dışında yaşamak ödüllendirilebilir.”
Oysa bu bir yanılsamadır.
Gösterilen parlak yüzeyin altında çoğu zaman yoğun bir güvensizlik, süreklilik kaygısı ve derin bir yalnızlık vardır.
Hızlı kazanılan her şey, aynı hızla kaybedilme korkusunu da beraberinde getirir.
Bu nedenle bu yaşam biçimleri, dışarıdan cazip görünse de içeriden bakıldığında yüksek bedellidir.
Bir diğer önemli soru da şudur:
Neden bazı insanlar yalnızca izlerken, bazıları bu dünyanın içine girmeyi seçer?
Psikoloji bize şunu söyler:
İnsan, kendini değerli hissettiği yere yönelir.
Eğer bir birey, meşru alanlarda yeterince görülmediğini, duyulmadığını ya da takdir edilmediğini hissediyorsa;
alternatif yollar daha çekici hale gelir.
Bu noktada mesele yalnızca bireysel değil, toplumsaldır.
Hangi başarıları alkışladığımız, hangi yaşam biçimlerini görünür kıldığımız, hangi değerleri ödüllendirdiğimiz önemlidir.
Çünkü toplumun hayranlık duyduğu şeyler, bireyin yönünü belirler.
Belki de asıl üzerinde durmamız gereken soru şudur:
İnsanları bu tür gizli ağlara çeken şey gerçekten suç mu, yoksa görülme, güçlenme ve değerli hissetme ihtiyacının başka bir dilde ifade edilişi mi?
Bu soruya dürüstçe bakmadan, yalnızca sonucu konuşmak eksik kalır. Çünkü insanı anlamadan, davranışı dönüştürmek mümkün değildir.
Ve belki de en koruyucu adım şudur:
Görünmeyen ihtiyaçları erken fark etmek, sessiz boşlukları doldurmak ve insanlara “başka bir yol mümkün” duygusunu yaşatmak.