Osmanlı yönetimindeki Irak, İngiltere için Ortadoğu’nun kaynaklarına sahip olabilmenin dışında Hindistan’ın güvenliği sağlayabilmek açısından da büyük öneme sahipti. Almanya Bağdat demiryolu projesi ile eski İpek yolu hattını tekrar hayata geçirmenin planları içerisindeyken İngiltere Hint denizine güçlü bir devletin sınırının olmasını istemiyordu. Osmanlı Devletinin Almanya yanında savaşa girmesi İngiltere’nin Hindistan ile bağlantısını kesmişti. İngiltere’nin savaştaki geleceği açısından bu duruma en kısa zamanda son vermesi gerekiyordu.
İngiltere I. Dünya Savaşının başlaması ile birlikte Hint denizinin güvenliğini sağlamak ve Mezopotamya’ya hâkim olmak için Irak seferine çıktı. Bağdat’ı ele geçirmek üzere çıktığı bu seferin başlangıcında hızla ilerleyen İngiliz birlikleri Selman-ı Pak’ta Türk birliklerine yenilerek geri çekildiler ve Kut’ül-Amare’de savunmaya geçtiler. Türk birlikleri Kut’ül-Amare’yi kuşatarak İngilizlere yaklaşık beş ay süresince yardım gitmesini engellediler. Kuşatma altındaki İngiliz birlikleri açlıkla mücadele edemeyerek teslim olmak zorunda kaldılar. I. Dünya Savaşı içerisinde İngilizler Çanakkale’den sonra Kut’ül-Amare’de Osmanlı İmparatorluğu’na ikinci kez mağlup olmuşlardı. Osmanlı zaferi savaş içerisinde yankı uyandırırken İngiltere’nin büyük itibar kaybetmesine neden oldu.
Buradaki savaş İngiliz Hint kuvvetlerinin 28 Nisan 1915’te teslimi ile sona erer. Halil Paşa’nın hatıratında Kut’ül-Amare’de verilen kayıplarla ilgili olarak şöyle der: ‘’Ordum. Gerek Kut karşısında gerekse Kut’u kurtarmak isteyenler karşısında 300’den fazla subay ile 10 000 bin erini şehit verdi. Fakat buna karşılık İngiliz ordusundan burada burada 5 general, 481 subay, 13 300 er esir aldı. Bunları kurtarmaya gelen İngiliz ordusunun ise zayiatı 30 000 kişidir.’’
Kut zaferini İngilizler sindiremedi ve taarruz için Bağdat’ın güneyine 100 000 süngülü bir kuvvet topladılar. Bu duruma rağmen Alman subayların da isteğiyle Enver Paşa Halil Paşa’ya elindeki kuvvetlerin önemli bir kısmını Irak Cephesi’nden çekip İran ortalarına, Kirmanşah üzerine sevk etmesini emretti. Halil Paşa ordunun bölünmesinin yanlışlığını anlatsa da emirde ısrar edildi. Kalan askeri birlikler İngiliz taarruzu karşısında başarısız oldu ve Irak kaybedildi. Böylece Osmanlının Kut’ül Amare’deki zaferi tamamına varamadı.
Kaynaklar
http://web.deu.edu.tr/ataturkilkeleri/ai/uploaded_files/file/dergi_26/03_Mahir_Kucukvatan.pdf
Aydemir,Şevket Süreyya. Enver Paşa Cilt III. Remzi Kitabevi. Nisan 2015