Kamuoyunda öğretmenlerin tatillerinin çok fazla olduğuyla ilgili tartışmalar sürerken, sosyal medyada öğretmenlerin acil durumlarda nasıl mazeret izni kullanacağı konusu merak uyandırdı, çünkü yasal mazeret izni dışında örneğin bir öğretmenin amcası, dayısı, teyzesi veya çok sevdiği bir arkadaşı vefat ettiğinde; bir akrabası hastalandığında; çocuğu önemli bir sınava girdiğinde; önemli bir görüşme için il dışına gitmesi gerektiğinde mazeret izni kullanması amir konumundaki görevliler tarafından zorlaştırılmaktadır.
Mazeret izni konusu 657 Sayılı Devlet Memurları Kanununun 104.maddesinde düzenlenmiştir. Bu düzenlemeye göre;
A) Kadın memura; doğumdan önce sekiz, doğumdan sonra sekiz (onaltı oldu) hafta olmak üzere toplam onaltı hafta (yirmidört oldu) süreyle analık izni verilir. Çoğul gebelik durumunda, doğum öncesi sekiz haftalık analık izni süresine iki hafta eklenir. Ancak beklenen doğum tarihinden sekiz hafta öncesine kadar sağlık durumunun çalışmaya uygun olduğunu tabip raporuyla belgeleyen kadın memur, isteği halinde doğumdan önceki üç haftaya (iki oldu) kadar kurumunda çalışabilir. Bu durumda, doğum öncesinde bu rapora dayanarak fiilen çalıştığı süreler doğum sonrası analık izni süresine eklenir. Doğumun erken gerçekleşmesi sebebiyle, doğum öncesi analık izninin kullanılamayan bölümü de doğum sonrası analık izni süresine ilave edilir. Doğum öncesi analık izninin başlaması gereken tarihten önce gerçekleşen doğumlarda ise doğum tarihi ile analık izninin başlaması gereken tarih arasındaki süre doğum sonrası analık iznine ilave edilir. Doğumda veya doğum sonrasında analık izni kullanılırken annenin ölümü halinde, isteği üzerine memur olan babaya anne için öngörülen süre kadar izin verilir. Üç yaşını doldurmamış bir çocuğu eşiyle birlikte veya münferit olarak evlat edinen memurlar ile memur olmayan eşin münferit olarak evlat edinmesi halinde memur olan eşlerine, çocuğun teslim edildiği tarihten itibaren sekiz hafta süre ile izin verilir. Bu izin evlatlık kararı verilmeden önce çocuğun fiilen teslim edildiği durumlarda da uygulanır."
B) Memura, eşinin doğum yapması hâlinde, isteği üzerine on gün babalık izni; kendisinin veya çocuğunun evlenmesi ya da eşinin, çocuğunun, kendisinin veya eşinin ana, baba ve kardeşinin ölümü hâllerinde isteği üzerine yedi gün izin verilir.
C) (A) ve (B) fıkralarında belirtilen hâller dışında, merkezde atamaya yetkili amir, ilde vali, ilçede kaymakam ve yurt dışında diplomatik misyon şefi tarafından, birim amirinin muvafakati ile bir yıl içinde toptan veya bölümler hâlinde, mazeretleri sebebiyle memurlara on gün izin verilebilir. Zaruret hâlinde öğretmenler hariç olmak üzere, aynı usulle on gün daha mazeret izni verilebilir. Bu takdirde, ikinci kez verilen bu izin, yıllık izinden düşülür.
D) Kadın memura, çocuğunu emzirmesi için doğum sonrası analık izni süresinin bitim tarihinden itibaren ilk altı ayda günde üç saat, ikinci altı ayda günde birbuçuk saat süt izni verilir. Süt izninin hangi saatler arasında ve günde kaç kez kullanılacağı hususunda, kadın memurun tercihi esastır.
E) Memurlara; en az yüzde 70 oranında engelli ya da süreğen hastalığı olan çocuğunun (çocuğun evli olması durumunda eşinin de en az yüzde 70 oranında engelli olması kaydıyla) hastalanması hâlinde hastalık raporuna dayalı olarak ana veya babadan sadece biri tarafından kullanılması kaydıyla bir yıl içinde toptan veya bölümler hâlinde on güne kadar mazeret izni verilir.
F) Doğum sonrası analık izni süresi sonunda kadın memur, isteği hâlinde çocuğun hayatta olması kaydıyla analık izni bitiminde başlamak üzere ayrıca süt izni verilmeksizin birinci doğumda iki ay, ikinci doğumda dört ay, sonraki doğumlarda ise altı ay süreyle günlük çalışma süresinin yarısı kadar çalışabilir. Çoğul doğumlarda bu sürelere birer ay ilave edilir. Çocuğun engelli doğması veya doğumdan sonraki on iki ay içinde çocuğun engellilik durumunun tespiti hâllerinde bu süreler on iki ay olarak uygulanır. Üç yaşını doldurmamış bir çocuğu eşiyle birlikte veya münferit olarak evlat edinen memurlar ile memur olmayan eşin münferit olarak evlat edinmesi hâlinde memur olan eşleri de, istekleri üzerine (A) fıkrası uyarınca verilen sekiz haftalık iznin bitiminden itibaren bu haktan aynı esaslar çerçevesinde yararlanır. Memurun çalışacağı süreler ilgili kurum tarafından belirlenir.
G) Yıllık izin ve mazeret izinleri sırasında fiili çalışmaya bağlı her türlü ödemeler hariç malî haklar ile sosyal yardımlara dokunulmaz.
Bu düzenlemede yer alan mazeret izinlerinden (C) fıkrasında yer alan “(A) ve (B) fıkralarında belirtilen hâller dışında, merkezde atamaya yetkili amir, ilde vali, ilçede kaymakam ve yurt dışında diplomatik misyon şefi tarafından, birim amirinin muvafakati ile bir yıl içinde toptan veya bölümler hâlinde, mazeretleri sebebiyle memurlara on gün izin verilebilir. Zaruret hâlinde öğretmenler hariç olmak üzere, aynı usulle on gün daha mazeret izni verilebilir. Bu takdirde, ikinci kez verilen bu izin, yıllık izinden düşülür.” hükmünün, bu izni kullandırmaya yetkili amirler tarafından, öğretmenler yönünden fiilen kullanılamaz hale getirilmesidir.
657 Sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi diğer memurların belirtilen haller dışında parça parça kullanabildikleri on günlük mazeret izninin, öğretmenlere kullandırılmamasının nedeninin, öğretmenlerin ara tatiller ve yaz tatili kullanmaları nedeniyle, mazeret iznine ihtiyaç duymaması ön kabulüdür.
Oysa öğretmenler de, olağan hayatın akışı içinde kanunda sayılmayan hallerde mazeret iznine ihtiyaç duyar. Kullanacakları mazeret izinleri sırasında ek ders ücretleri kesilir.
Kanaatimizce sorun, öğretmenlerin 104/C maddesindeki mazeret iznini kullanacakları sürelerde yerlerine derse girecek öğretmenin olmamasıdır. Bu sorun, okul yöneticilerinin, norm kadro fazlası öğretmenlerin ve nöbetçi öğretmenlerin derslere girmesi suretiyle pekala çözülebilir.
Yeter ki çözülmek istensin!