Gaziantep’in Yavuzeli ilçesi sınırlarında bulunan Rumkale, Merzimen Çayı ile Fırat Nehri’nin birleştiği noktada yükselen dik kayalıklar üzerine kurulmuştur. Günümüzde üç tarafı baraj gölüyle çevrili olan tarihi yapı, yarımada görünümüyle ziyaretçilerine benzersiz bir manzara sunmaktadır.
Antik çağlardan günümüze kadar Şitamrat, Kal-a Rhomayta, Hromklay, Ranculat, Kal-at el Rum, Kal-at el Müslimin ve Kale-i Zerrin (Altın Kale) gibi farklı isimlerle anılan Rumkale, tarihi ve kültürel mirasıyla dikkat çekmektedir.
Yavuzeli Rumkale'nin tarihi ve özellikleri
Rumkale, doğal ve yapay savunma sistemlerinin bir arada kullanıldığı önemli bir kale yapısıdır. Kalenin ilk surları, kayalıkların doğu, kuzey ve batı yönlerinde dik şekilde yontulmasıyla oluşturulan doğal savunma hattından meydana gelmiştir. Daha sonraki dönemlerde ise bu doğal surların üzerine sert kalker taşlarından inşa edilen sur duvarları eklenmiştir.
Kalenin kuzey ve doğu bölümlerinde yedi adet dikdörtgen planlı burç bulunurken, surlarda çok sayıda mazgal pencere yer almaktadır. Güney bölümündeki kayalık uzantının 12. yüzyılda oyularak hendek haline getirilmesiyle kalenin kara bağlantısı tamamen kesilmiş ve savunması güçlendirilmiştir.
Rumkale içerisinde günümüze ulaşan yapılar arasında Aziz Nerses Kilisesi, Barşavma Manastırı, çeşitli yapı kalıntıları, su sarnıçları, su kuyuları ve hendek bulunmaktadır. Kalede yer alan mimari eserlerin büyük bölümünün 12 ile 14. yüzyıllar arasında inşa edildiği bilinmektedir.
Rumkale'nin dini ve kültürel önemi
Tarihi kaynaklarda ve rivayetlerde, Hz. İsa’nın havarilerinden Yohannes’in Rumkale’ye gelerek burada yaşadığı ve kayadan oyulmuş bir odada İncil nüshalarını çoğalttığı anlatılmaktadır. Bu yönüyle Rumkale, Hristiyanlık tarihi açısından da önemli merkezlerden biri olarak kabul edilmektedir.
Tarihi kale, 1516 yılında Osmanlı Devleti’nin bölgeyi fethetmesiyle Osmanlı hakimiyetine girmiştir.
Yavuzeli Rumkale'ye nasıl gidilir?
Rumkale’ye ulaşım kara yoluyla doğrudan yapılamamaktadır. Çünkü kale, yarımada üzerinde yer almakta ve kara bağlantısı tarih boyunca açılan hendek nedeniyle kesilmiş durumdadır.
Ziyaretçiler Rumkale’ye Gaziantep’in Yavuzeli ilçesine bağlı Kasaba Mahallesi'nden veya Şanlıurfa’nın Halfeti ilçesinden hareket eden teknelerle ulaşabilmektedir.
Son yıllarda hizmete alınan arabalı feribot seferleri sayesinde Halfeti ile Rumkale arasındaki ulaşım önemli ölçüde kolaylaşmıştır. Daha önce yaklaşık 130 kilometre ve 2 saat süren yolculuk, feribot seferleriyle yaklaşık 5 dakikaya kadar düşmüştür.
Halfeti-Rumkale feribotu bölge turizmini canlandırdı
Şanlıurfa Büyükşehir Belediyesi tarafından hizmete sunulan arabalı feribot, Halfeti’nin simgelerinden biri olan Savaşan Mahallesi ile Gaziantep’in tarihi mirası Rumkale arasında doğrudan bağlantı sağlamaktadır.
Feribot seferleri sayesinde hem bölge halkı hem de turistler daha kısa sürede ulaşım imkânı bulurken, Gaziantep ve Şanlıurfa arasındaki turizm hareketliliği de artış göstermektedir.