İngiltere’de yürütülen kapsamlı bir araştırma, menopozun kadın beyninde Alzheimer hastalığında görülenlere benzer değişikliklerle bağlantılı olduğunu gösterdi. Araştırmacılar, bu değişimlerin kadınların erkeklere kıyasla daha yüksek demans (bunama) riski taşımasının nedenlerinden biri olabileceğini belirtiyor.
Yaklaşık 125 bin kadının sağlık verilerinin incelendiği araştırmada, 11 bin kadının manyetik rezonans (MR) beyin taramaları değerlendirildi. Sonuçları Psychological Medicine dergisinde yayımlanan çalışmada, hormon replasman tedavisinin (HRT) gri madde kaybını önlemediği tespit edildi.
Cambridge Üniversitesi’nden araştırmanın kıdemli yazarı Prof. Barbara Sahakian, beyindeki değişimlerin Alzheimer’dan etkilenen bölgelerde görüldüğüne dikkat çekerek, “Menopoz, bu kadınları ilerleyen süreçte daha savunmasız hale getirebiliyor” dedi.
Sahakian, “Bu durum, kadınlarda erkeklere göre neredeyse iki kat daha fazla demans vakası görülmesinin nedenini kısmen açıklayabilir” ifadelerini kullandı.
Beyindeki değişikliklerin görüldüğü bölgeler
Araştırmaya göre menopozla birlikte değişiklik gözlenen beyin bölgeleri şunlar:
Hipokampus: Öğrenme ve hafıza için kritik öneme sahip
Entorinal korteks: Anı oluşumu ve yön bulma becerileriyle ilişkili
Ön singulat korteks: Dikkat ve duyguların düzenlenmesinde rol oynuyor
Gri madde, nöron hücre gövdeleri ve dendritlerden oluşurken, beyaz madde beyin içindeki uzun mesafeli iletişimi sağlayan sinir liflerini içeriyor.
Araştırma, hormon replasman tedavisinin (HRT) menopozla ilişkili gri madde kaybını engellemediğini ortaya koydu. İngiltere Ulusal Sağlık Sistemi (NHS) kılavuzlarına göre HRT, ateş basması ve uyku sorunları gibi semptomlar için önerilebiliyor.
Ancak araştırmacılar, menopoz ve HRT’nin beyin, hafıza ve ruh sağlığı üzerindeki etkilerinin hâlâ sınırlı düzeyde anlaşıldığını vurguladı.
Araştırmacılardan Dr. Christelle Langley, menopoz döneminde kadınların yalnızca fiziksel değil, ruhsal sağlıklarının da önemsenmesi gerektiğini belirterek, “Başkalarına neler yaşadığınızı anlatmaktan ve yardım istemekten utanmamalısınız” dedi.
Alzheimer Derneği’nden Michelle Dyson, Birleşik Krallık’ta Alzheimer hastalarının yaklaşık üçte ikisinin kadın olduğunu söyledi. Dyson, “Bunun nedenini tam olarak bilmiyoruz ancak hormonların rol oynadığı düşünülüyor” dedi.
Dyson, araştırmanın menopozun beyin hacmi kaybı gibi fiziksel etkilerini ortaya koyduğunu ancak bu değişikliklerin doğrudan demans riskini artırıp artırmadığının, uzun vadeli takip çalışmalarıyla netleşebileceğini ifade etti.
Ayrıca düzenli egzersiz yapmanın, sigara içmemenin ve alkol tüketimini sınırlamanın demans riskini azaltmaya yardımcı olabileceğini belirtti.