Ramazan ayı, Müslümanlar için dayanışmanın, paylaşmanın ve manevi yakınlaşmanın yoğunlaştığı özel bir dönem olarak kabul ediliyor. Bu ayda yerine getirilen oruç ibadeti hem dini hem de sosyal yönüyle öne çıkarken, orucun anlamı, türleri ve insan üzerindeki etkileri de sıkça araştırılan konular arasında yer alıyor.
Oruç, İslam dininde ibadet niyetiyle imsak vaktinden güneş batıncaya kadar yeme, içme ve orucu bozan davranışlardan uzak durmak anlamına gelir. Kur’an-ı Kerim’de, Bakara Suresi’nin 183 ve 184. ayetlerinde orucun müminlere farz kılındığı bildirilir.
Ramazan orucu, İslam inancına göre hicretin ikinci yılında farz kılınmıştır ve sağlıklı, ergenlik çağına ulaşmış her Müslüman için dini bir yükümlülük olarak kabul edilir.
Uzmanlar ve dini kaynaklarda, orucun hem manevi hem de fiziksel faydalarına dikkat çekilir.
Manevi açıdan oruç; sabrı artırma, nefsi terbiye etme, merhamet ve paylaşma duygularını güçlendirme gibi etkilerle öne çıkar.
Sağlık yönünden ise belirli süreli açlığın sindirim sisteminin dinlenmesine katkı sağladığı, beslenme düzenine disiplin kazandırdığı ifade edilir. Özellikle mide ve bağırsakların dinlenmesi, vücudun yenilenmesine destek olarak değerlendirilir.
Farz Oruçlar
Ramazan Orucu: Ramazan ayında tutulması zorunlu oruçtur.
Kaza Orucu: Ramazan’da tutulamayan oruçların daha sonra telafi edilmesidir.
Kefaret Orucu: Bilinçli şekilde bozulan Ramazan orucu için tutulan oruçtur.
Vacip Oruçlar
Adak (nezir) sonucu tutulması gereken oruçlardır. Bir kişinin adağı gerçekleştiğinde oruç tutması vacip kabul edilir.
Nafile Oruçlar
Farz ya da vacip olmayan, sevap amacıyla tutulan oruçlardır. Bunlar arasında:
Pazartesi ve Perşembe oruçları
Muharrem ayı oruçları
Şevval ayında tutulan altı gün orucu
Eyyâm-ı Bîyd (ayın 13, 14 ve 15. günleri)
Davud orucu (bir gün tutup bir gün tutmamak) yer alır.
Mekruh Oruçlar
Ramazan Bayramı’nın birinci günü ile Kurban Bayramı günlerinde oruç tutmak mekruh kabul edilir.
Oruç ibadetinin farz olması için kişinin:
Müslüman olması
Akıl sağlığının yerinde olması
Ergenlik çağına ulaşması
Sağlıklı ve oruç tutmaya güç yetirebilir olması gerekmektedir.
2026 Ramazan Ayı Ne Zaman Başlıyor?
Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından yayımlanan dini günler takvimine göre 2026 yılında Ramazan ayı 19 Şubat Perşembe günü başlayacak. İlk oruç bu tarihte tutulacak, Ramazan Bayramı ise 20 Mart Cuma günü başlayacak.
İslam kaynaklarında oruç, kişinin nefsini terbiye eden ve sabrı öğreten bir ibadet olarak tanımlanır. Rivayetlerde, oruç tutan kişinin manevi olarak arınacağı ve sabrının karşılığının Allah katında büyük olduğu vurgulanır. Peygamber Muhammed’in hadislerinde de oruç ibadetinin kişinin ahlakını güzelleştirdiğine dikkat çekilir.
Oruç, sadece aç kalmak değil; sabır, paylaşma ve manevi gelişim süreci olarak değerlendiriliyor. Ramazan ayında farz olarak yerine getirilen bu ibadet, hem bireysel hem toplumsal açıdan önemli bir yere sahip olmaya devam ediyor.