Bu yıl solunum yolu enfeksiyonları sezonu, son yıllara kıyasla daha ağır seyrediyor. Acil servislerdeki başvurular belirgin şekilde artarken, uzmanlar aynı anda birden fazla virüsün dolaşımda olduğuna dikkat çekiyor. Grip (H3N2), Covid-19 ve diğer solunum yolu virüsleri benzer belirtilerle ortaya çıkınca, vatandaşlar “Bu grip mi, Covid mi?” sorusuna yanıt arıyor.
Sahadaki tabloyu daha iyi anlamak için görüştüğümüz Özel bir hastanenin Acil Servis Sorumlusu Dr. Öğr. Üyesi Süleyman Alpar, bu sezonun neden daha zor geçtiğini ve hangi belirtilere dikkat edilmesi gerektiğini anlattı.
Dr. Alpar, H3N2’nin yeni bir virüs olmadığını, yıllardır dolaşımda olan influenza A’nın bir alt tipi olduğunu vurguladı. Ancak bu sezonu farklı kılan unsurun, “K alt soyu”nun dünya genelinde baskın hale gelmesi olduğunu söyledi.
“Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre Avrupa’daki grip vakalarının yüzde 80-90’ı H3N2 kaynaklı. Grip sezonu bu yıl yaklaşık bir ay erken başladı ve daha yoğun seyrediyor.”
Türkiye’de Sağlık Bakanlığı’nın bu varyantı “beklenen mevsimsel bir tablo” olarak değerlendirdiğini hatırlatan Alpar, sahadaki gözlemlerini şöyle özetledi:
Ani başlayan yüksek ateş
Yaygın kas ve eklem ağrıları
Şiddetli halsizlik
Uzayan öksürük ve bitkinlik
“Öksürük ve halsizlik birçok hastada 10-14 güne kadar uzayabiliyor. Bu da ‘Bu sene grip çok uzun sürüyor’ algısını güçlendiriyor.”
Uluslararası verilerin H3N2’nin daha ölümcül olduğuna dair net bir kanıt sunmadığını belirten Alpar, virüsün daha hızlı yayıldığını vurguladı:
“Özellikle yaşlılar, kronik hastalığı olanlar ve bağışıklığı baskılanmış bireylerde hastaneye yatış ihtiyacı artabiliyor. Toplum bağışıklığının bu alt soya karşı görece düşük olması da tabloyu ağırlaştırıyor.”
Covid-19 Bitmedi: Dalga Dalga Geliyor
Koronavirüsün tamamen hayatımızdan çıkmadığını belirten Dr. Alpar, sonbaharda beklenen senaryonun gerçekleştiğini söyledi:
“Covid artık altta sürekli akan, zaman zaman yükselen bir arka plan virüsü gibi seyrediyor. Son günlerde acil servislerde yeniden Covid yoğunluğu görüyoruz.”
Eylül ayında Omicron’un Nimbus ve Stratus gibi alt varyantlarıyla vaka artışı yaşandığını hatırlatan Alpar, kış aylarında grip baskın görünse de Covid’in tamamen geri çekilmediğini ifade etti.
Dr. Alpar’a göre bunun dört temel nedeni var:
Kapalı ve kalabalık ortamlar: Okullar, toplu taşıma, alışveriş merkezleri
Maskesiz ve normalleşmiş yaşam
Aşı yorgunluğu: Grip ve Covid aşılarına ilginin azalması
Zayıflayan bağışıklık: Önceki enfeksiyon ve aşılarla kazanılan korumanın zamanla azalması
Kimler Daha Fazla Etkileniyor?
Sahadaki gözlemlere göre vakalar en çok:
20-50 yaş arası çalışan yetişkinlerde
Kalabalık ofislerde çalışanlarda
Hizmet sektörü ve sağlık çalışanlarında yoğunlaşıyor.
Okul çağındaki çocukların virüsü ev ortamına taşıyarak aile içi bulaşta önemli rol oynadığına dikkat çeken Alpar, asıl ağır tablonun ise 65 yaş üstü ve kronik hastalığı olanlarda görüldüğünü vurguladı.
Evet. Dr. Alpar, Covid-19 ve influenza enfeksiyonlarının aynı kişide birlikte görülebileceğini söyledi:
“Covid hastalarında influenza koinfeksiyonu ortalama yüzde 2-3 civarında. Nadir ama klinik açıdan önemli.”
Bu durumda belirtilerin daha uzun sürdüğünü ve özellikle risk grubundaki hastalarda yoğun bakım ve komplikasyon riskinin arttığını belirtti. Ancak her uzun süren grip benzeri tablonun koinfeksiyon anlamına gelmediğinin de altını çizdi.
Nimbus mu, Stratus mu Daha Baskın?
Bu sorunun bölgeye göre değiştiğini ifade eden Alpar:
Avrupa ve Amerika’da Stratus (XFG)
Batı Pasifik’te Nimbus (NB.1.8.1) varyantlarının öne çıktığını söyledi.
Her iki varyant için de şu noktaların altını çizdi:
Ağır hastalık riski önceki Omicron dalgalarına göre belirgin şekilde daha yüksek değil
Bulaşıcılık avantajı olabilir
Güncellenmiş aşılar bu varyantlara karşı ağır hastalığa karşı koruma sağlıyor
Dr. Alpar’a göre grip sezonu genellikle ocak ayında zirve yapıyor, ancak bu yıl:
“Yeni alt soylar nedeniyle sezon uzayabilir. Aşılanma düşük kalır ve kalabalık kapalı alanlar devam ederse, ilkbahara kadar dalgalı ama yoğun bir dönem yaşayabiliriz.”
“Bu sezon hem grip hem Covid açısından kolay bir sezon olmayacak. Ancak tabloyu bir felaket senaryosu gibi değil, yönetilebilir ama ciddiye alınması gereken bir solunum yolu enfeksiyonu dönemi olarak görmek gerekiyor. Alınacak basit bireysel ve toplumsal önlemler, bu yükü belirgin şekilde azaltabilir.”