Alman Akademik Değişim Servisi’nin (DAAD) Temmuz 2026’da yayımladığı Türkiye ülke bilgi notunda yer alan en güncel verilere göre, Türkiye kaynaklı 66 bin 914 öğrenci yurt dışında yükseköğrenim görüyor. Türkiye’den eğitim için yurt dışına giden öğrencilerin en fazla tercih ettiği ülke Almanya olurken, Almanya’yı ABD, İngiltere, Ukrayna ve Azerbaycan takip ediyor.
Almanya’ya giden öğrenci sayısı bir yılda yüzde 16 arttı
Almanya’da Türkiye’den gelen öğrenci sayısındaki artışın son dönemde de devam ettiği belirtildi. DAAD ile Alman Yükseköğretim ve Bilim Araştırmaları Merkezi’nin ortak verilerine göre, Türkiye kaynaklı uluslararası öğrenci sayısı 2023-2024 kış döneminde 18 bin 84 iken, 2024-2025 döneminde 20 bin 900’e yükseldi.
Böylece Almanya’daki Türkiye kaynaklı öğrenci sayısı bir yılda yaklaşık yüzde 16 arttı.
İstanbul Bilgi Üniversitesi öğretim üyesi ve Infakto RW ortağı Prof. Dr. Emre Erdoğan, yurt dışına yönelimde yalnızca öğrencilerin tercihinin değil, hedef ülkelerin nitelikli öğrencileri çekmeye yönelik politikalarının da etkili olduğunu belirtti.
Erdoğan, farklı kabul sistemleri ve mali koşulların Türkiye’deki taleple buluştuğunu ifade ederken, yurt dışında eğitim almak isteyen öğrencileri hazırlayan ve yönlendiren yapının da zaman içerisinde bir endüstriye dönüştüğüne dikkat çekti.
“Beyin göçü liseye kadar indi”
Erdoğan, yurt dışında üniversite eğitimine yönelimin özellikle yüksek başarıyla öğrenci alan liselerde belirginleştiğini söyledi. Alman Lisesi, Avusturya Lisesi ve İstanbul Erkek Lisesi gibi okullardan yurt dışına giden öğrencilerin oranlarının yüksek olduğuna işaret eden Erdoğan, özel okullarda da benzer bir eğilimin görüldüğünü kaydetti.
Bazı ailelerin çocuklarını daha lise tercihleri sırasında yurt dışında üniversite eğitimi hedefiyle bu okullara yönlendirdiğini belirten Erdoğan, kararın üniversite tercih döneminden yıllar önce şekillenebildiğini ifade etti.
Bu tabloya ilişkin değerlendirmelerde ise “Beyin göçü liseye kadar indi” yorumu öne çıktı. Bir başka değerlendirmede, Türkiye’nin en iyi liselerinden Alman Lisesi ve Avusturya Lisesi öğrencilerinin dahi nitelikli üniversite eğitimi ve iş imkanı nedeniyle Avrupa’ya yöneldiği savunuldu.
Gençlerin yüzde 40’ı başka ülkede yaşamayı düşünüyor
Habitat Derneği ile Infakto RW tarafından hazırlanan Türkiye’de Gençlerin İyi Olma Hali Araştırması 2025 sonuçları da gençlerin yurt dışına yönelik ilgisini ortaya koydu.
Araştırmaya göre öğrencilerin yüzde 39,9’u eğitimine başka bir ülkede devam etmek istediğini, yüzde 40,6’sı ise başka bir ülkeye yerleşmeyi düşündüğünü belirtti.
Bu oranlar, yurt dışına eğitim amacıyla gitme isteğinin yalnızca akademik tercihlerle sınırlı olmadığını, gençlerin gelecek ve yaşam beklentileriyle de yakından ilişkili olduğunu gösteriyor.
“Türkiye’de özgürlük ve refah umudu olsa kalırlardı”
Habere ilişkin okuyucu değerlendirmelerinde ise yurt dışına giden öğrencilerin önemli bölümünün yalnızca eğitim amacı taşımadığı, gittikleri ülkelerde yaşam kurmayı hedeflediği yönünde görüşler dile getirildi. Bir okuyucu, “Gidenler orada kalmak için gidiyor. Türkiye’de özgürlük ve refah sunacak bir hayat kurma umudu olsa kalırlardı” ifadelerini kullanarak gençlerin ülkedeki gelecek beklentisine dikkat çekti.
Bir başka okuyucu ise üniversitelerin geçmişte özgürlük alanları ve bilim yuvaları olduğunu savunarak, öğrencilerin fikirlerini özgürce ifade edemediği bir ortamda gelişmenin mümkün olmayacağını belirtti. Aynı değerlendirmede, gençlerin yurt dışına gitmek istemesinin anlaşılabilir olduğu ifade edildi.
“Diplomanın tek yararı bedava uygulamalar oldu”
Bazı okuyucular ise Türkiye’de üniversite eğitiminin ekonomik ve sosyal karşılığının azaldığını savundu. Bir değerlendirmede, “Ülkede diplomanın tek yararı Gemini, YouTube Music ve Spotify bedavası haline geldi” ifadeleri kullanılırken, sınırlı sayıdaki bölüm dışında mezuniyet sonrasında iş bulmanın zorlaştığı öne sürüldü.
Bir başka okuyucu ise Türkiye’de üniversitelerin geçmişte özgürlük ve bilimin önemli merkezleri olduğunu belirterek, bugün öğrencilerin fikirlerini ifade etmeleri nedeniyle baskı veya hukuki yaptırımlarla karşılaşabildiğini savundu.
“Yurt dışında özgürsünüz”
Yurt dışında eğitim alan bir okuyucu ise kendi deneyimini paylaşarak, imkan bulan gençlerin yurt dışında eğitim fırsatlarını değerlendirmesi gerektiğini söyledi.
Okuyucu, başlangıçta zorluklar yaşanabilse de zaman içerisinde daha iyi bir gelecek ve sosyal standartlarla karşılaşıldığını savunarak, “En önemlisi özgürsünüz” değerlendirmesinde bulundu.
Aynı okuyucu, Avrupa ülkelerindeki sağlık ve eğitim sistemlerinin Türkiye’ye kıyasla daha yüksek sosyal standartlar sunduğunu ileri sürdü.
“Meslek sahibi olmak üniversiteden daha kazançlı olabilir”
Yorumlarda yurt dışına üniversite eğitimi için gitmenin yanında mesleki eğitime yönelmenin de önemine dikkat çekildi. Bir okuyucu, herkesin üniversite okuması gerekmediğini belirterek, “Usta olmak, kendi dükkanını açmak okumaktan kat kat iyi kazanç sağlıyor” görüşünü paylaştı. Mesleki eğitimin ve nitelikli iş gücünün gelecekte daha fazla önem kazanacağı savunuldu.
Başka bir okuyucu ise Almanya’daki üniversitelerin ücretsiz veya daha ulaşılabilir olmasının öğrenciler açısından önemli bir avantaj olduğunu ifade ederek, Türkiye’de devlet üniversitelerinde barınma, konaklama ve yaşam giderlerinin yurt dışına kıyasla daha ağır bir yük oluşturduğunu ileri sürdü.
“Çocuklarım YKS’ye değil, yurt dışına hazırlandı”
Yurt dışına eğitim için gönderilen çocuklara ilişkin bir başka okuyucu deneyimi ise dikkat çekti.
Bir okuyucu, “Çocuklarım hiç YKS hazırlığı yapmadılar, yurt dışına hazırlandılar. İkisi de full burslu okuyorlar; oğlum Hong Kong’da, kızım Makao’da” ifadelerini kullandı.
Çocuklarının dünya sıralamalarında üst sıralarda yer alan üniversitelerde eğitim gördüğünü belirten okuyucu, akademik kadro, araştırma imkanları ve eğitim ortamının tercih nedenleri arasında olduğunu söyledi. Aynı okuyucu, çocuklarının lisans sonrasında da yüksek lisans ve doktora eğitimlerini yurt dışında sürdürmelerini beklediğini belirterek, “Bir gün ülke yaşanabilir hale gelirse dönmelerini isteriz, yoksa gelmesinler” değerlendirmesinde bulundu.
“Kaliteli eğitimde eşitlik olmak zorunda”
Yorumlarda ekonomik eşitsizlik ve eğitim imkanlarına erişim de öne çıkan başlıklardan biri oldu.Bir okuyucu, ekonomik imkanları bulunan ailelerin çocuklarını yurt dışına gönderebildiğini, diğer öğrencilerin ise burs imkanları için mücadele etmek zorunda kaldığını savundu. Aynı yorumda, “Kaliteli eğitim eşitliği olmak zorunda” denildi.
Bir başka okuyucu ise kendi üniversite deneyimini değerlendirerek, “Avrupa’nın eğitimi 1000 kat iyi çünkü gerçekten öğreniyorsunuz” ifadelerini kullandı ve Türkiye’de lisans eğitiminin yeterliliğini sorguladı.
“Hukuk ve demokrasi zedelenirse imkan bulan gider”
Yurt dışına yönelimin nedenleri arasında hukuk ve demokrasiye ilişkin kaygılar da gösterildi.
Bir okuyucu, “Hukuk, Anayasa ayaklar altına alınırsa imkanı olan, azimli olan gider. Gittikleri ülkeye yerleşir. Türkiye vasatlığa mahkum olur” değerlendirmesinde bulundu. Yorumlarda ayrıca bazı ülkelerin üniversite mezunlarına iş arama ve çalışma imkanları sunmasının da gençlerin yurt dışında kalma kararını etkilediği belirtildi.
Ortaya çıkan tablo, Türkiye’den yurt dışına öğrenci hareketliliğinin yalnızca eğitim tercihi olarak değil; nitelikli eğitim, istihdam, ekonomik koşullar, özgürlük, sosyal yaşam ve gelecek beklentileri üzerinden değerlendirilmesi gerektiğine işaret ediyor.
