ABD'den Türkiye'ye iadesi sağlanan Zeugma kökenli 13'üncü mozaik paneli, Gaziantep Zeugma Mozaik Müzesi'nde ait olduğu kompozisyondaki yerine yerleştirildi. Düzenlenen törende konuşan Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, kültür varlıklarının ait olduğu topraklara kazandırılması için yürütülen çalışmaların bilimsel araştırmalar, hukuki süreçler ve uluslararası iş birlikleri sayesinde başarıyla sürdürüldüğünü söyledi.
Programa Gaziantep Valisi Kemal Çeber, Gaziantep Büyükşehir Belediye Başkanı Fatma Şahin, AK Parti Gaziantep İl Başkanı Fatih Muhaddis Fedaioğlu, MHP Gaziantep İl Başkanı Mehmet Sait Kılıç, Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürü Birol İnceciköz ile Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü Kaçakçılıkla Mücadele Dairesi Başkanı Zeynep Boz da katıldı.
"Tarih sayfalarındaki boşlukları dolduruyoruz"
Bakan Mehmet Nuri Ersoy, iadesi sağlanan panelin yalnızca bir kültür varlığının dönüşü olmadığını belirterek, şunları söyledi:
"Eksik parçalar yerine döndükçe yalnızca bir mozaiği tamamlamıyor; zedelenen bir hafızayı onarıyor, tarih sayfalarındaki boşlukları dolduruyor ve bir kültürel değeri ait olduğu değerler bütünüyle bir araya getiriyoruz."
Ersoy, kamuoyunda "Çingene Kızı" olarak bilinen mozaiğin bugün yalnızca Gaziantep'in değil, Türkiye'nin dünyaya açılan en önemli kültürel simgelerinden biri haline geldiğini ifade etti.
Kaçırılan mozaiklerin izi yıllar sonra bulundu
Bakan Ersoy, 1960'lı yıllarda Zeugma Antik Kenti'nde gerçekleştirilen kaçak kazılar sırasında aynı kompozisyona ait çok sayıda panelin yasa dışı yollarla yurt dışına çıkarıldığını hatırlattı.
2018 yılında ABD'deki Bowling Green Eyalet Üniversitesi'nde bulunan aynı taban mozaiğine ait 12 panelin Türkiye'ye getirildiğini anımsatan Ersoy, Gaziantepli ustalar tarafından hazırlanan replikaların ise 2022 yılında üniversiteye teslim edildiğini belirtti. Bu uygulamanın kültürel miras alanında örnek bir uluslararası iş birliği olduğunu vurguladı.
13'üncü panel nasıl bulundu?
Bakan Ersoy, son panelin izinin bilimsel araştırmalar sonucunda tespit edildiğini belirterek süreci şöyle anlattı:
"Panelin bu büyük kompozisyona ait olabileceği bilimsel araştırmalarla ortaya konuldu. Yapılan incelemelerde panelin satışa konu edildiğini belirledik. Uluslararası müzayede takip çalışmaları sırasında yeniden satışa çıkarıldığını tespit edince iade girişimimizi vakit kaybetmeden başlattık. Amerika Birleşik Devletleri İç Güvenlik Soruşturmaları Birimi tarafından yürütülen sürecin başarıyla tamamlanmasıyla eserin ülkemize iadesini sağladık."
Ersoy, bu sürecin kültür varlığı kaçakçılığıyla mücadelenin bilimsel çalışmalar, hukuk ve uluslararası iş birliğinin ortak başarısı olduğunu dile getirdi.
ABD ile iş birliği güçleniyor
Kültür varlıklarının iadesinde ABD ile yürütülen iş birliğinin önemine değinen Ersoy, 2021 yılında imzalanan Kültür Varlıklarına İlişkin Mutabakat Zaptı'nın bu yıl beş yıl daha uzatıldığını açıkladı.
Ersoy, New York Manhattan Bölge Savcılığı ile ABD İç Güvenlik Soruşturmaları Birimiyle yürütülen ortak çalışmalar sayesinde Boubon Antik Kenti kökenli çok sayıda önemli eserin de Türkiye'ye getirildiğini söyledi.
Marcus Aurelius, Lucius Verus ve Septimius Severus'a ait eserlerin de bu kapsamda ana vatanına döndüğünü belirten Ersoy, Anadolu kökenli eserlerin izinin sürülmesine yönelik çalışmaların devam ettiğini ve yeni iadelerin gerçekleşmesini beklediklerini ifade etti.
Satornila Steli de Türkiye'ye kazandırılmıştı
Konuşmasında İtalya'dan iadesi sağlanan Satornila Steli'ni de hatırlatan Bakan Ersoy, yaklaşık 1800 yıllık geçmişe sahip bu önemli eserin de 2023 yılında Türkiye'ye getirildiğini söyledi.
Ersoy, kültür varlıklarının yalnızca eser değil, aynı zamanda insanlık tarihinin hafızası olduğunu vurguladı.
Son 23 yılda 13 bin 454 eser geri getirildi
Kültür varlığı kaçakçılığıyla mücadelenin kararlılıkla sürdüğünü ifade eden Bakan Ersoy, Türkiye'nin bu alanda dünyada örnek gösterilen ülkeler arasında yer aldığını belirtti.
Ersoy, 2002 yılından bu yana 13 bin 454 kültür varlığının Türkiye'ye kazandırıldığını, bunların 9 bin 139'unun ise son sekiz yılda iade edildiğini açıkladı.
Konuşmasının sonunda mücadelelerinin süreceğini vurgulayan Ersoy, şu ifadeleri kullandı:
"Bu topraklardan yasa dışı yollarla çıkarılmış her kültür varlığı ait olduğu topraklara dönene kadar aynı azim, aynı inanç ve aynı kararlılıkla çalışmayı sürdüreceğiz."
