Halay kültürünün önemli merkezinden biri olan şehirde oyunlar davul ve orta kaba zurna ile birlikte büyük bir coşkuyla oynayan halk, bazı oyunlarda farklı çalgılar da kullanıyor.
Halay, yarım halka şeklinde düzene girerek ve el ele tutuşarak oynanılan disiplinli oyunlardandır. Gaziantep yöresinde oynanan oyunlarda kadın ve erkeğin beraber olduğu gibi ayrı olarak da oynanmaktadır.
Gaziantep ilinde daha yaygın oynanan ve bilinen oyunlarda bazıları; Gaziantep'te en çok ilgi gören halk oyunları arasında Dokuzlu, Oğuzlu, Çepikli (Çibikli/Havarişko), Fatige Demune, Mani, Şirin Nar, Mendilli ve Leylim yer alıyor. Kent sınırları içerisinde yaşayan Türkmen oymaklarından Barak aşireti ise kendine özgü halk oyunları ve zengin folklorik geleneğiyle Gaziantep'in kültürel mirasına önemli katkı sağlıyor.
Giyim;
Erkeklerde, sırma işlemeli cepken, ünlü kutnu kumaşından gömlekle tamamlanır. Altına rahat hareket etmeyi amaçlayan şalvarlar giyilir, bele de para kesesi veya köstekli saat taşımaya yarayan Trablus kuşağı sarılır. Başlarına poşu bağlanır ve ayaklara canlı kırmızı yemeni giyilir.
Kadınlarda, zarafeti yansıtan kadife veya satenden yapilabilen, motifli üçetekler ve renkli şalvarlar giyilir. Bu kez belde gümüş kemer, başta da gümüş penezlerle süslü fesler ve renkli poşular kullanılır. Kadın elbiselerinde işlemeler önemlidir.
Oynanışlar;
Dokuzlu, yan yana dizilerek, omuz omuza veya kollar birleştirilerek oynanır. Dokuz sayma veya 9 figürlük bir ritim üzerine kurulu bu oyun, davul ve zurna eşliğinde coşkulu diz ve ayak figürleriyle oynanır.
Çepikli, Oyuncular omuz veya kol hizasına göre bir halay dizisi oluşturur. Oyun hızlı bir yapıya sahip olduğundan ayaklar seri bir şekilde yere bastırılarak diz kırma ve topuk vuruşu hareketleri halay temposuyla birleşir. Halay başına uyularak çember şeklinde dönülürken arada çömelme hareketleri yapılır.
Mendilli Oyun, yan yana dizilir, ellerde tutulan renkli mendiller müziğin ritmine uygun bir şekilde sallanır. Genellikle keklik gibi seri, kıvrak ve sekerek figürler sergilenir.
Fatige Demune, genellikle yarım veya tam daire olarak yan yana serçe parmaklardan tutarak dizilir. Ayaklar yere sağlam basarken yaylanma ile omuz ipekleme yapılarak ritmin bozulmamasına özen gösterilir.
Şirin Nar, oyun diğer oyunlar gibi genellikle yavaş bir ritimle başlar. Oyuncular ayaklarını yere sağlam bir şekilde sabit ritimle sağa ve sonrasında sola doğru yürüyüş yaparlar. Türkünün ritmi hızlandıkça ayak hareketleri daha kıvrak hale gelir. Küçük adımlarla sekerek ve oyun temposuyla dizler hafif kırılır.
Leylim, her halayda olduğu gibi yarım halka şeklinde dizilirler. Klasik halay gibi davul ve zurna yoktur. Çoğu zaman çalgısız veya kaval, düdük, tef ve türkücü eşliğinde oynanır. Oyunda sesi güzel olan kişi asıl türküyü söylerken diğer oyuncular nakaratı hep birlikte tekrar söylerler.
