Gaziantep’in mutfak kültüründe özel bir yere sahip olan menengiç kahvesi, yüzyıllardır hem keyif içeceği hem de doğal bir şifa kaynağı olarak tüketiliyor. Kafein içermeyen bu geleneksel içecek, bir tür yabani fıstık olan terebentin ağacının kavrulmuş ve öğütülmüş meyvesinden hazırlanıyor. Fındıksı aroması ve hafif acı tadıyla öne çıkan menengiç kahvesi, 2024 yılında Avrupa Birliği’nden coğrafi işaret alarak tescillendi.
Şifa Kaynağı Olarak Görülüyor
Tarihi çarşılarda ve eski konaklarda sıkça ikram edilen menengiç kahvesi, köpüklü yapısı ve yoğun aromasıyla Türk kahvesinden farklı bir deneyim sunuyor. Özellikle kış aylarında tercih edilen bu içecek, öksürük, nezle ve boğaz rahatsızlıklarına karşı destekleyici olarak görülüyor. Bölge halkı arasında hasta olan kişilere çay ya da Türk kahvesi yerine menengiç ikram edilmesi yaygın bir gelenek olarak sürüyor.
Antik Dönemlere Uzanan Köken
Menengiç kahvesinin kökenlerinin çok eski dönemlere dayandığı belirtiliyor. Gaziantep çevresindeki arkeolojik bulgular, bölgede yaklaşık 12 bin yıl önce yabani fıstık türlerinin toplandığını ve öğütüldüğünü ortaya koyuyor. Neolitik dönem yerleşimlerinde bulunan öğütme taşları, menengiç benzeri meyvelerin macun haline getirilerek kullanılmış olabileceğine işaret ediyor.
Osmanlı’dan Günümüze Gelen Gelenek
Osmanlı dönemine ait anlatılarda, 17. yüzyılda bölgeden geçen bir padişahın bu içeceği tattığı ve beğendiği rivayet ediliyor. Zamanla menengiç kahvesi, Gaziantep’in günlük yaşamının ayrılmaz bir parçası haline geldi. Kapalı çarşılarda öğütülen menengiçlerin sesi, yüzyıllardır kentin sokaklarında yankılanan bir gelenek olarak varlığını sürdürüyor.
Sadece İçecek Değil, Bir Mutfak Ürünü
Geçmişte menengiç yalnızca içecek olarak değil, yemeklerde, tatlılarda ve yağ üretiminde de kullanıldı. Ekmeklere, pilavlara, hamur işlerine katılan menengiç; üzüm pekmezi ve unla karıştırılarak tatlılara dönüştürüldü. Günümüzde bu kullanım alanlarının bir kısmı azalsa da menengiçten yapılan içecek, Gaziantep’teki kahvehanelerde, kafelerde ve evlerde tüketilmeye devam ediyor.
Kent Kimliğinin Ayrılmaz Parçası
Bugün şehir genelinde, tarihi sokaklarda ve avlulu konaklarda köpüklü menengiç kahvesi içen Gazianteplilere rastlamak mümkün. Menengiç kahvesi, bölge halkı için yalnızca bir içecek değil; geçmişten bugüne aktarılan bir kültür ve kentin kimliğinin ayrılmaz bir parçası olarak kabul ediliyor.
