"Psikoloğa gitsem sicilime işler mi?", "İş başvurularında görünür mü?" soruları, ruh sağlığı desteği almayı düşünen birçok kişinin kafasını karıştırıyor. 1001 Terapist platformunun kurucusu ve Uzman Klinik Psikolog Emre Gökçeoğlu, bu endişenin tamamen yersiz olduğunu ancak toplumsal stigma nedeniyle çok yaygın olduğunu belirtiyor. Gökçeoğlu’na göre insanlar yardım almak istiyorlar ama sicillerine işlemesinden korkuyorlar. Halbuki böyle bir şey söz konusu değil.
Gökçeoğlu'na göre, bu korku psikolojik destek almanın önündeki en büyük engellerden biri. "Fiziksel hastalık için doktora giderken tereddüt etmeyen insanlar, ruh sağlığı konusunda çekiniyorlar. Bu stigmayı kırmak gerekiyor."
Yasal durum nedir?
Gökçeoğlu, konunun hukuki boyutunu net şekilde açıklıyor: “Türkiye'de özel sektörde psikoloğa gitmeniz hiçbir yere kaydedilmez. Ne devlet kayıtlarına, ne sicile....”
Devlet hastanelerinde bile durumun farklı olmadığını belirtiyor. Gökçeoğlu'na göre, “Devlet hastanesinde psikolog veya psikiyatri polikliniğine gitseniz bile, bu sadece tıbbi kayıtlarınızda görünür. Adli sicil, güvenlik soruşturması veya iş başvurularında görünmez.”
Gizlilik ilkesi
Terapi sürecinde gizliliğin en temel ilke olduğunu vurgulayan Gökçeoğlu, "Psikologlar mesleki etik kurallara göre mutlak gizlilik yükümlülüğü altındadır. Danışanın izni olmadan kimseyle bilgi paylaşamayız. Eşiyle, ailesiyle bile konuşamayız" diyor.
Bu kuralın sadece birkaç istisnası olduğunu belirtiyor. Emre Gökçeoğlu'na göre, "Sadece kişinin kendine veya başkasına zarar verme riski varsa, çocuk istismarı söz konusuysa veya mahkeme kararı varsa gizlilik ihlal edilebilir. Bunların dışında hiçbir durumda."
İş başvurularında sorun olur mu?
İş başvurularında psikoloğa gitmiş olmanın kesinlikle sorun olmadığını söyleyen Gökçeoğlu, “İşverenler bunu öğrenemezler bile. Zaten öğrenseler de yasal olarak ayrımcılık yapamazlar. Ruh sağlığı geçmişi nedeniyle işe almamak yasaktır.” diye açıklıyor.
Gökçeoğlu, bazı özel durumları da değerlendiriyor. “Pilot, polis, asker gibi bazı hassas görevler için psikolojik değerlendirme yapılabilir. Ancak bu, geçmişte terapiye gitmiş olmanızı değil, mevcut ruh sağlığı durumunuzu değerlendirir.”
İstanbul en iyi psikolog arayanların gizlilik endişesi
Büyük şehirlerde yaşayanların daha fazla gizlilik kaygısı taşıdığını söyleyen Gökçeoğlu, “İstanbul en iyi psikolog diye ararken insanlar 'Acaba tanıdık biri görür mü?' diye endişeleniyorlar. Özellikle iş çevrelerinde bilinmek istemiyorlar.” diyor.
Klinik Psikolog Gökçeoğlu'na göre, bu endişe için de çözümler var. “Online terapi seçenekleri tamamen mahremiyeti koruyor. Kimseyle yolda karşılaşma riski yok. Ayrıca, kliniğe gelseniz bile randevu sistemleri bunu gözetiyor”.
Kamu görevlileri için durum
Kamu görevlilerinin daha fazla endişe duyduğunu belirten Gökçeoğlu, “Özellikle güvenlik güçleri, askerler veya yüksek güvenlik gerektiren işlerde çalışanlar endişeleniyor. Ancak şunu bilmeliler: Terapi almak, görevlerine engel değildir.” diyor.
Gökçeoğlu, özel kliniğe gitmenin bu endişeyi tamamen ortadan kaldırdığını vurguluyor. “Özel sektörde aldığınız terapi hiçbir kurumla paylaşılmaz. Ankara klinik psikolog hizmeti alan bir kamu görevlisinin bu bilgisi kurumuna gitmez.”
Sigorta kayıtları
Sigorta şirketlerinin durumu hakkında bilgi veren Gökçeoğlu, “Eğer özel sağlık sigortanız terapiyi karşılıyorsa, sigorta şirketi bunu bilir. Ancak bu bilgi sadece sigorta dosyanızda kalır, başka yerlere gitmez” diye açıklıyor.
Adli sicil ile ilişkisi
Adli sicil konusundaki yanlış anlaşılmaları düzelten Gökçeoğlu, “Psikoloğa veya psikiyatra gitmek adli sicile hiçbir şekilde işlemez. Adli sicil sadece suç işleyip mahkûm olmanız durumunda oluşur.” diyor.
Gökçeoğlu, bazı istisnai durumları da açıklıyor. “Mahkeme kararıyla zorunlu tedavi söz konusuysa, bu adli sürecin parçası olabilir. Ancak gönüllü terapi hiçbir zaman adli sicile işlemez.”
Ehliyet ve ruhsat süreçleri
Ehliyet alırken veya silah ruhsatı başvurularında psikolojik değerlendirme yapıldığını belirten Gökçeoğlu, “Ancak bu değerlendirme, o anki durumunuzu inceler. Geçmişte terapiye gitmiş olmanız değil.” diye açıklıyor.
Gökçeoğlu'na göre, terapiye gitmiş olmak ehliyet almanıza engel değil. “Sadece aktif olarak tedavi gören, ilaç kullanan ve sürüş yeteneğini etkileyecek bir durumu olan kişiler için sınırlamalar olabilir.”
Çocuklar için durum
Çocuklar için de aynı gizlilik kurallarının geçerli olduğunu söyleyen Gökçeoğlu, “Çocuğunuzu psikoloğa götürmeniz hiçbir yere kaydedilmez. Okul kayıtlarına, devlet kayıtlarına işlemez. Tamamen gizlidir.” diyor.
Gökçeoğlu, bazı velilerin endişesini anladığını belirtiyor. “Özel okul başvurularında 'Psikolojik takibi var mı?' diye sorulsa bile, bunu paylaşmak zorunda değilsiniz. Zaten yasalara göre ayrımcılık yapılamaz.”
Yurt dışı süreçleri
Yurt dışına çıkış veya vize başvurularında psikolojik geçmişin sorulmadığını söyleyen Gökçeoğlu’na göre bazı ülkeler göç başvurularında psikolojik değerlendirme isteyebilir. Ancak bu, geçmiş değil, mevcut durum incelenir.
