Yaşam süresinin uzamasıyla birlikte görülme sıklığı artan Alzheimer hastalığı, yalnızca hastaları değil ailelerini ve yakın çevrelerini de etkiliyor. Hürriyet’te yer alan haberde, Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. Neşe Tuncer, Alzheimer riskini azaltmaya yönelik alınabilecek önlemleri ve erken tanı ile tedavide yaşanan yeni gelişmeleri değerlendirdi.
Alzheimer belirtilerden 20 yıl önce başlayabiliyor
Alzheimer hastalığının ilk belirtileri ortaya çıktığında hastalık süreci aslında yıllar önce başlamış olabiliyor. Uzmanlara göre, 70’li yaşlarda bellek sorunları yaşayan bir kişide beyindeki değişiklikler 50’li yaşlarda başlamış olabilir.
Bu nedenle özellikle orta yaş döneminde alınan sağlık kararları, ilerleyen yıllarda beyin sağlığı açısından büyük önem taşıyor.
Hastalığın ilk belirtileri arasında yakın zamanda yaşanan olayları unutma, aynı soruları tekrar tekrar sorma ve tanıdık kelimeleri hatırlamakta zorlanma gibi sorunlar bulunuyor.
Alzheimer riskini artırabilecek faktörler nedir ?
Uzmanlar, Alzheimer hastalığı açısından bazı yaşam alışkanlıkları ve sağlık sorunlarının risk oluşturabileceğine dikkat çekiyor.
Öne çıkan risk faktörleri şöyle:
Düzenli egzersiz yapmamak
Kontrolsüz yüksek tansiyon
Yüksek kolesterol
Diyabet ve insülin direnci
Obezite
Sigara ve alkol kullanımı
İşitme kaybının tedavi edilmemesi
Sosyal izolasyon ve yalnızlık
Yetersiz ve kalitesiz uyku
Sağlıksız beslenme
İşlenmiş gıda ve aşırı şeker tüketimi
Depresyon
Kafa travmaları
Hava kirliliğine maruz kalmak
Alzheimer riskini azaltmak için 10 önemli adım
1- Düzenli egzersiz yapın
Haftada en az 150 dakika orta yoğunlukta egzersiz yapmak, beyin sağlığını destekliyor. Tempolu yürüyüş, yüzme ve bisiklet gibi aktiviteler fiziksel aktivitenin artırılmasına yardımcı oluyor.
2- Sağlıklı beslenin
Sebze ve meyve, zeytinyağı, balık, kuruyemiş ve tam tahılların ağırlıklı olduğu Akdeniz tipi beslenme, beyin ve damar sağlığını destekliyor. İşlenmiş gıdalar, aşırı şeker ve trans yağlardan mümkün olduğunca uzak durulması öneriliyor.
3- Uykunuzu ihmal etmeyin
Yeterli ve kaliteli uyku beyin sağlığı açısından önem taşıyor. Uyku sorunları ve özellikle uyku apnesi bulunan kişilerin gerekli değerlendirmeleri yaptırması öneriliyor.
4- Beyninizi aktif tutun
Kitap okumak, yeni bir beceri öğrenmek, yabancı dil çalışmak veya enstrüman çalmak gibi zihinsel aktiviteler bilişsel rezervin desteklenmesine katkı sağlayabiliyor.
5- Sosyal hayattan kopmayın
Aile ve arkadaşlarla iletişim kurmak, sosyal etkinliklere katılmak ve gönüllülük faaliyetlerinde bulunmak bilişsel sağlığın korunmasına katkı sağlayabilecek alışkanlıklar arasında gösteriliyor.
6- Tansiyon, kolesterol ve kan şekerinizi kontrol ettirin
Yüksek tansiyon, kolesterol ve kan şekeri gibi risklerin düzenli takip edilmesi hem damar hem de beyin sağlığı açısından önem taşıyor.
7- Sağlıklı kilonuzu koruyun
Fazla kilo ve obezite, ilerleyen yaşlarda bilişsel sağlık açısından önem taşıyan değiştirilebilir risk faktörleri arasında yer alıyor.
8- Sigara ve alkolden uzak durun
Sigara ve alkol kullanımı beyin sağlığını olumsuz etkileyebilecek faktörler arasında bulunuyor. Bu alışkanlıklardan uzak durmak koruyucu sağlık açısından önem taşıyor.
9- İşitme kaybını göz ardı etmeyin
İşitme kaybı fark edildiğinde gecikmeden uzman değerlendirmesi yapılması gerekiyor. Uygun kişilerde işitme cihazı gibi desteklerin kullanılması da önem taşıyor.
10- Kafa travmalarından ve hava kirliliğinden korunun
Kafa travmalarından kaçınmak ve hava kirliliğine maruziyeti mümkün olduğunca azaltmak, ilerleyen yaşlarda bilişsel sağlığın korunmasına yönelik önlemler arasında gösteriliyor.
Alzheimer tanısında yeni dönem
Alzheimer hastalığında erken tanı, hastalığın yönetimi açısından büyük önem taşıyor. Son yıllarda hastalığın biyolojik özelliklerini daha erken ortaya koymaya yönelik önemli gelişmeler yaşanıyor.
Özellikle biyobelirteçler ve kan testleri, Alzheimer hastalığının daha erken dönemde değerlendirilmesi konusunda yeni olanaklar sunuyor. ABD Gıda ve İlaç İdaresi (FDA) tarafından Alzheimer tanısına yardımcı olan kan testlerinin onaylanması da bu alandaki gelişmeler arasında yer alıyor.
Uzmanlar, erken dönemde risk faktörlerinin kontrol altına alınmasının ve uygun kişilerin hekim değerlendirmesinden geçmesinin beyin sağlığının korunması açısından önem taşıdığına dikkat çekiyor.
