Türkiye İstatistik Kurumu'nun (TÜİK) verileri, hane halklarının en çok israf ettiği gıda ürünlerini ortaya koydu. Verilere göre, sofralarda en fazla çöpe giden ürün grubu taze meyve ve sebzeler olurken, ekmek israfı da dikkat çekici seviyelerde kaldı.
TÜİK verilerinden yapılan derlemeye göre, 2024 yılında en fazla israf edilen gıda grubu yüzde 39,7 ile taze meyve ve sebzeler oldu. Bu grubu yüzde 32,5 ile ekmek takip etti.
İsraf edilen diğer gıda grupları ise şöyle sıralandı:
Taze Meyve ve Sebzeler İlk Sırada
Taze meyve ve sebzeler: Yüzde 39,7
Ekmek: Yüzde 32,5
Süt ve süt ürünleri: Yüzde 15,1
Kuru bakliyat: Yüzde 5,9
Makarna: Yüzde 2,7
Et ve et ürünleri: Yüzde 2,7
Veriler, özellikle kısa sürede bozulabilen ürünlerin israf oranının daha yüksek olduğunu gösterdi.
Gıdalar Neden Çöpe Atılıyor?
Araştırmada gıda israfının temel nedenleri de incelendi. Buna göre vatandaşların gıda ürünlerini çöpe atmasındaki en büyük neden bozulma oldu.
İsrafın Başlıca Sebepleri
Bozulma: Yüzde 74,4
Son kullanma tarihinin geçmesi: Yüzde 12,1
Fazla satın alma veya fazla pişirme: Yüzde 6,3
Uzmanlar, plansız alışveriş ve yanlış saklama koşullarının gıda kayıplarını artırdığına dikkat çekiyor.
Hanelerin Büyük Bölümü Gıda İsrafı Yapmadığını Belirtiyor
Araştırmaya göre hane halklarının yüzde 84'ü gıda ürünlerini hiçbir zaman çöpe atmadığını ifade etti. Katılımcıların yüzde 12,7'si nadiren, yüzde 0,3'ü ise sık sık gıda israfı yaptığını beyan etti.
Alışveriş Listesi Hazırlayanların Oranı Yüzde 54,4
TÜİK verilerine göre tüketicilerin önemli bir bölümü alışverişe çıkmadan önce planlama yapıyor.
Tüketicilerin Alışveriş Alışkanlıkları
Liste hazırlayarak alışveriş yapanlar: Yüzde 54,4
Fiyat takibi yaparak alışveriş yapanlar: Yüzde 14,9
Plansız alışveriş yapanlar: Yüzde 14,4
Düşük gelir grubundaki vatandaşların alışveriş listesi hazırlama oranının daha yüksek olduğu görüldü.
Tüketilemeyen Gıdalar Hayvanlara Veriliyor
Gıda israfını azaltmak için tercih edilen yöntemler arasında tüketilemeyen yiyeceklerin hayvanlara verilmesi ilk sırada yer aldı.
2024 yılında yüzde 27,3 olan bu oran, 2025 yılında yüzde 28,7'ye yükseldi. En düşük gelir grubundaki hanelerde bu oran yüzde 35,9'a kadar çıkarken, en yüksek gelir grubunda yüzde 27,8 olarak kaydedildi.
Vatandaşlar İsrafı Önlemek İçin Çaba Gösteriyor
Araştırmaya katılanların yüzde 83,6'sı gıda israfını önlemek için bireysel olarak elinden geleni yaptığını belirtti. Veriler, toplumda gıda israfına karşı farkındalığın arttığını ortaya koyarken, özellikle taze meyve, sebze ve ekmekteki kayıpların halen önemli boyutlarda olduğunu gösterdi.
