Toplantıda; Karadeniz’de tahıl ticaretini etkileyen jeopolitik gelişmeler, Türkiye’nin 2026 yılı hububat üretim beklentileri, lisanslı depoculuk sistemindeki yeni düzenlemeler, zeytin ve zeytinyağı sektöründeki gelişmeler ile eylül ayında güncellenmesi beklenen Orta Vadeli Program (OVP) kapsamında reel sektörün üretim, yatırım ve finansmana erişim beklentileri değerlendirildi.
“Gıda arz güvenliği açısından kritik önem taşıyor”
Toplantının açılış konuşmasını yapan GTB Meclis Başkanı Ahmet Tiryakioğlu, küresel tarım ticaretinde jeopolitik gelişmelerin etkisinin giderek daha fazla hissedildiğini belirterek, üretim kadar ürünlerin güvenli şekilde dünya pazarlarına ulaştırılmasının da gıda arz güvenliği açısından kritik önem taşıdığını söyledi.
Karadeniz ve Azak Denizi’nde limanlar, tahıl terminalleri ve ticari gemilere yönelik saldırıların son dönemde arttığına dikkat çeken Tiryakioğlu, gelişmelerin Rusya ve Ukrayna’nın tahıl sevkiyatlarında aksamalara ve küresel piyasalarda yeni belirsizliklere neden olduğunu ifade etti.
Karadeniz havzasının dünya tahıl ticaretinin en önemli merkezlerinden biri olduğunu vurgulayan Tiryakioğlu, bölgede yaşanan lojistik sorunların devam etmesi halinde Rusya ve Ukrayna kaynaklı ihracattaki kayıpların alternatif ihracatçı ülkeler tarafından kısmen karşılanabileceğini, ancak bunun küresel fiyatlar üzerinde yeni baskılar oluşturabileceğini kaydetti.
2026 hububat üretim beklentisi
Türkiye’nin 2026 yılı hububat üretimine ilişkin beklentileri de değerlendiren Tiryakioğlu, TÜİK’in birinci tahminine göre tahıl üretiminin geçen yıla kıyasla yüzde 21,7 artarak 41,6 milyon tona ulaşmasının beklendiğini söyledi.
Buğday üretiminin yüzde 26,7 artışla 22,8 milyon tona, arpa üretiminin ise yüzde 50 artışla 9 milyon tona yükselmesinin öngörüldüğünü aktaran Tiryakioğlu, beklenen yüksek rekoltenin tarım sektörü açısından memnuniyet verici olduğunu ifade etti.
Yüksek üretimin üretici açısından gerçek anlamda kazanca dönüşebilmesi için depolama, pazarlama ve fiyat istikrarının birlikte ele alınması gerektiğini belirten Tiryakioğlu, üretimdeki artışın sürdürülebilir gelir ve güçlü bir tarımsal ticaret yapısıyla desteklenmesi gerektiğini söyledi.
Lisanslı depoculukta yeni düzenlemeler
Lisanslı depoculuk mevzuatında yapılan değişikliklere de değinen Tiryakioğlu, hububat, baklagiller ve yağlı tohumlarda faaliyet gösterecek lisanslı depo işletmeleri için asgari kapasitenin 35 bin ton olarak belirlendiğini, işletmelerin sahip olması gereken asgari ödenmiş sermaye tutarlarının da depo kapasitelerine göre yeniden düzenlendiğini belirtti.
Lisanslı depoculuğun tarım ürünlerinin sağlıklı koşullarda muhafaza edilmesinin yanı sıra kayıtlı ticaretin geliştirilmesi ve ürün piyasalarının daha etkin işlemesi açısından önemli bir rol üstlendiğini ifade eden Tiryakioğlu, sistemin güçlü ve sürdürülebilir bir yapıya kavuşturulmasını önemsediklerini dile getirdi.
Zeytin ve zeytinyağında ABD pazarı değerlendirmesi
Toplantıda zeytin ve zeytinyağı ihracatındaki gelişmeler de gündeme geldi. Tiryakioğlu, ABD’nin yeni tarife düzenlemesi kapsamında Türkiye’den ithal edilen zeytin ve zeytinyağı ürünlerine mevcut taban gümrük vergisine ilave yüzde 12,5 oranında tarife uygulanmasının gündemde olduğunu belirtti.
Türkiye’nin önemli rakipleri arasında yer alan bazı ülkelerin aynı ek tarifeden muaf tutulmasının Türk ürünlerinin ABD pazarındaki rekabet gücünü olumsuz etkileyebileceğine dikkat çeken Tiryakioğlu, tarım ve gıda ihracatında mevcut pazarların korunmasının yanı sıra yeni pazarlara erişim imkanlarının geliştirilmesinin de büyük önem taşıdığını söyledi.
Tiryakioğlu, “Üretimde sahip olduğumuz gücü, uluslararası pazarlarda rekabet avantajına dönüştürebilmemiz gerekiyor” dedi.
Akıncı: “Üretim ekonomisinin ihtiyaçları gözetilmeli”
Toplantıda konuşan GTB Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Akıncı ise borsa tarafından yürütülen çalışmalar, devam eden projeler ve yeni dönem faaliyetleri hakkında meclis üyelerine bilgi verdi.
Üyelere yönelik eğitim, bilgilendirme ve sektörel çalışmaların sürdüğünü belirten Akıncı, tarımsal ticaretin geliştirilmesi, ürünlerin katma değerinin artırılması ve Gaziantep’in tarım ve gıda sektöründeki güçlü konumunun daha ileriye taşınmasına yönelik çalışmaların devam ettiğini ifade etti.
Lisanslı depoculuk sisteminin tarım ticareti açısından sunduğu imkanlara da değinen Akıncı, sistemin hububat ve diğer tarımsal ürünlerde üretici ve ticaret erbabına önemli avantajlar sağladığını söyledi.
Gaziantep’in zeytin ve zeytinyağı üretimindeki potansiyeline dikkat çeken Akıncı, ilerleyen dönemlerde zeytinyağı lisanslı depoculuğunun da kent açısından değerlendirilebilecek yeni çalışma alanlarından biri olabileceğini kaydetti.
Eylül ayında güncellenmesi beklenen Orta Vadeli Program’a ilişkin değerlendirmelerde de bulunan Akıncı, enflasyonla mücadelenin ve makroekonomik istikrarın kalıcı şekilde tesis edilmesinin iş dünyası açısından büyük önem taşıdığını vurguladı.
Yeni OVP döneminde üretim, yatırım, ihracat ve istihdamı destekleyecek politikaların güçlendirilmesinin reel sektörün rekabet gücüne önemli katkı sağlayacağını belirten Akıncı, fiyat istikrarını önceleyen politikalar ile üretim ekonomisinin ihtiyaçlarını birlikte gözeten adımların Türkiye’nin sürdürülebilir büyüme hedeflerine ulaşmasında belirleyici olacağını söyledi.
Finansmana erişim gündemde
Reel sektörün finansman şartlarına da değinen Akıncı, yüksek finansman maliyetleri ve işletme sermayesi ihtiyacının özellikle üretim yapan işletmeler açısından yakından takip edilen konular arasında yer aldığını ifade etti.
Finansmana erişimin üretimin devamlılığı, yeni yatırımların hayata geçirilmesi ve ihracat kapasitesinin geliştirilmesi açısından önem taşıdığını belirten Akıncı, şöyle konuştu:
“Ekonomi yönetimimizin enflasyonla mücadele kapsamında yürüttüğü programın öneminin farkındayız. Bununla birlikte reel sektörün üretim kabiliyetini koruyacak, işletmelerimizin nakit akışını destekleyecek ve yatırım finansmanına erişimini kolaylaştıracak mekanizmaların güçlendirilmesinin de bu sürece önemli katkı sağlayacağına inanıyoruz. Üreten, yatırım yapan, ihracat gerçekleştiren ve istihdam sağlayan işletmelerimizin güçlü kalması, ekonomimizin hedeflerine ulaşması açısından son derece önemli.”
Toplantının devamında meclis üyeleri gündem maddelerine ilişkin değerlendirmelerde bulunurken, tarım ve gıda sektörlerinde yaşanan güncel gelişmeler, üyelerin beklentileri ve çözüm önerileri üzerine istişarelerde bulunuldu.
