Türkiye İstatistik Kurumu tarafından açıklanan 2025 yılı Sinema ve Gösteri Sanatları İstatistikleri, kültür ve sanat alanında ilgi çekici bir tablo ortaya koydu. Veriler, sinema salonlarında seyirci sayısının gerilediğini gösterirken, tiyatro, opera ve bale gibi sahne sanatlarına olan ilginin ise canlılığını koruduğunu ortaya koyuyor. Özellikle tiyatro salonlarında yaşanan hareketlilik, vatandaşların kültürel etkinliklere olan ilgisinin devam ettiğini gösteriyor.
SİNEMADA SEYİRCİ SAYISI DÜŞTÜ
2025 yılında Türkiye genelinde faaliyet gösteren sinema salonu sayısı 2 bin 161 olarak kaydedildi. Bu salonlarda toplam 253 bin 364 koltuk bulunuyor. Yıl boyunca sinema salonlarında 771 film gösterime girerken, bunların 417'si ilk kez seyirciyle buluştu. İlk kez gösterilen filmlerin 159'u yerli, 258'i ise yabancı yapımlardan oluştu.
Ancak sinema sektörünün en dikkat çekici verisi seyirci sayısındaki düşüş oldu. Bir önceki yıla göre yüzde 15 gerileyen sinema seyirci sayısı 27 milyon 657 bin 591 kişiye düştü. Yerli filmleri izleyenlerin sayısı yüzde 18,3 azalarak 15 milyonun biraz üzerine gerilerken, yabancı filmleri tercih edenlerin sayısı da yüzde 10,7 düşüşle 12,5 milyon seviyesinde kaldı.
Uzmanlar bu gerilemenin arkasında dijital yayın platformlarının yaygınlaşmasını, ekonomik koşulları ve evde film izleme alışkanlıklarının artmasını gösteriyor. Günümüzde birçok kişi sinema biletine, ulaşım ve yiyecek giderlerine bütçe ayırmak yerine dijital platformları tercih ediyor. Buna rağmen yaklaşık 28 milyon kişinin sinema salonlarına gitmiş olması, sinemanın hâlâ önemli bir kültürel faaliyet olduğunu gösteriyor.
TİYATROYA İLGİ DEVAM EDİYOR
Sinemanın aksine tiyatro alanında oldukça canlı bir tablo ortaya çıktı. 2024-2025 sezonunda Türkiye genelindeki tiyatro salonu sayısı 1.101'e ulaştı. Bu salonlarda toplam 494 bin 184 koltuk bulunuyor.
Tiyatro salonlarında oynanan eser sayısı bir önceki sezona göre yüzde 4,8 artarak 10 bin 216'ya yükseldi. Toplam tiyatro seyircisi ise 8 milyon 183 bin 257 kişi oldu. Bu rakam, tiyatronun toplumun geniş kesimleri tarafından ilgi görmeye devam ettiğini gösteriyor.
Özellikle çeviri eserler dikkat çekici bir başarı yakaladı. Yabancı yazarlardan Türkçeye çevrilerek sahnelenen oyunları izleyenlerin sayısı yüzde 14 artışla 2 milyon 459 bin 735 kişiye ulaştı. Yerli yazarlara ait telif eserlerde ise küçük bir gerileme yaşandı ve seyirci sayısı yüzde 2,9 düşüşle 5 milyon 723 bin 522 kişi olarak gerçekleşti.
ÇOCUK TİYATROLARINA YOĞUN İLGİ
Veriler, çocuklara yönelik tiyatro oyunlarının da önemli bir yükseliş gösterdiğini ortaya koyuyor. Çocuk oyunlarının gösteri sayısı yüzde 5,5 artarak 13 bin 156'ya çıktı. Çocuk tiyatrolarının seyirci sayısı da yüzde 5,3 yükseldi.
Bu tablo, ailelerin çocuklarını kültürel etkinliklerle buluşturma konusunda daha istekli olduğunu gösteriyor. Eğitimciler, çocuk yaşta tiyatro ile tanışan bireylerin sosyal gelişim, iletişim becerileri ve hayal gücü açısından önemli kazanımlar elde ettiğini vurguluyor.
Yetişkinlere yönelik tiyatro gösterilerinde ise sahnelenen oyun sayısı yüzde 5,7 azalarak 21 bin 619'a gerilese de seyirci sayısı neredeyse değişmedi. Bu durum, daha az sayıda oyunla daha fazla seyirciye ulaşılabildiğini gösteriyor.
DEVLET TİYATROLARI SEZONU YOĞUN GEÇİRDİ
Devlet Tiyatroları da 2024-2025 sezonunda oldukça hareketli bir dönem geçirdi. Sezon boyunca 99 telif ve 138 çeviri eser olmak üzere toplam 237 eser sahnelendi.
Yetişkinlere yönelik oyunlar için 5 bin 55 gösteri yapılırken, çocuk oyunları için 1.612 gösteri düzenlendi. Devlet Tiyatroları'nın toplam seyirci sayısı ise 1 milyon 951 bin 41 kişiye ulaştı.
Bu rakamlar, devlet destekli sanat kurumlarının toplumun kültürel yaşamındaki önemini bir kez daha ortaya koyuyor. Özellikle Anadolu şehirlerinde tiyatroya erişim konusunda Devlet Tiyatroları önemli bir görev üstlenmeye devam ediyor.
OPERA VE BALEDE BÜYÜME
Kültür sanat alanındaki en dikkat çekici gelişmelerden biri de opera ve bale gösterilerinde yaşandı. Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürlüğü'ne bağlı salonlarda gerçekleştirilen gösterileri izleyen seyirci sayısı bir önceki sezona göre yüzde 16,5 arttı ve 511 bin 376 kişiye ulaştı.
Gösteri sayısındaki artış ise daha da yüksek oldu. Opera ve bale etkinliklerinin sayısı yüzde 21,8 yükseldi. Bu sonuçlar, uzun yıllar belirli bir kesime hitap ettiği düşünülen opera ve balenin artık daha geniş kitlelere ulaşmaya başladığını gösteriyor.
ORKESTRA VE KOROLARDA FARKLI TABLO
Güzel Sanatlar Genel Müdürlüğü bünyesinde faaliyet gösteren 6 orkestra, 11 koro ve 11 topluluk da kültür sanat faaliyetlerini sürdürdü. Ancak bu alanda seyirci sayısında genel bir düşüş yaşandı.
Orkestra, koro ve topluluk etkinliklerini izleyen toplam seyirci sayısı yüzde 11 azalarak 436 bin 227 kişiye geriledi. Orkestra konserlerinde seyirci sayısı yüzde 15,3 azalırken, korolarda yüzde 27,6'lık dikkat çekici bir artış yaşandı. Topluluk gösterilerindeki seyirci sayısı ise yüzde 25,5 düşüşle 142 bin 766 kişi oldu.
SANAT HAYATI DÖNÜŞÜYOR
2025 yılı verileri, Türkiye'de kültür ve sanat hayatının değişen tercihler doğrultusunda şekillendiğini gösteriyor. Sinema salonları dijital platformların rekabetiyle karşı karşıya kalırken, tiyatro sahneleri seyirci çekmeye devam ediyor. Opera ve baledeki yükseliş ise toplumun farklı sanat dallarına olan ilgisinin arttığına işaret ediyor.
Kültür ve sanat sadece eğlence değil, aynı zamanda toplumun gelişimi, düşünsel zenginliği ve sosyal bütünleşmesi açısından da büyük önem taşıyor. Açıklanan rakamlar, ekonomik zorluklara rağmen milyonlarca vatandaşın sanatla buluşmaya devam ettiğini ve kültürel yaşamın canlılığını koruduğunu ortaya koyuyor. Türkiye'nin kültür sanat yolculuğunda önümüzdeki yıllarda tiyatro, opera, bale ve diğer sahne sanatlarının daha geniş kitlelere ulaşması bekleniyor.
Kaynak: TÜİK
ZAFER ÖZCİVAN
Ekonomist-Yazar
