Bir ülkenin pasaportu yalnızca vatandaşlarının kaç ülkeye vizesiz seyahat edebildiğini gösteren bir belge değildir. Aynı zamanda o ülkenin uluslararası itibarını, vatandaşlarına sunduğu hareket özgürlüğünü ve yaşam standartlarını da yansıtan önemli bir göstergedir. Ancak günümüzde pasaportların gücü değerlendirilirken yalnızca seyahat özgürlüğü değil, vatandaşların kendilerini ne kadar mutlu, güvende ve özgür hissettikleri de tartışılmaya başlanmıştır. Mutlu Pasaportlar Endeksi'nde Türkiye'nin 50 ülke arasında 48'inci sırada yer alması, bu açıdan üzerinde düşünülmesi gereken bir sonuçtur.
Finlandiya'nın listenin zirvesinde bulunması ise tesadüf değildir. Kuzey Avrupa ülkelerinin yaşam kalitesi, sosyal güvenlik, gelir dağılımı, kamu hizmetleri ve bireysel özgürlükler alanındaki güçlü yapıları, vatandaşların ülkeleriyle kurdukları bağı da etkiliyor. Burada dikkat edilmesi gereken nokta, mutluluğun yalnızca yüksek gelirle ölçülemeyeceğidir. İnsanların geleceklerinden emin olmaları, ekonomik ve sosyal riskler karşısında yalnız bırakılmamaları, adalet duygusunun güçlü olması ve yaşamlarını özgürce planlayabilmeleri de mutluluğun temel unsurlarıdır.
Türkiye'nin 48'inci sırada yer alması, bu unsurların birlikte değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koyuyor.
Araştırmanın Türkiye açısından en çarpıcı sonucu, ülke içindeki özgürlükler kategorisinde ortaya çıkıyor. Türkiye bu alanda 14,3 puanla 50 ülke arasında son sırada bulunuyor. Yaşam memnuniyeti, seyahat özgürlüğü, refah, sağlık ve güvenlik başlıklarında da ortaya çıkan tablo, genel sıralamadaki 48'inciliğin nedenlerini anlamak bakımından önemli ipuçları veriyor. Türkiye'nin toplam puanı ise 100 üzerinden yalnızca 30,4.
Ekonomik koşullar mutluluğun temel belirleyicisi
Türkiye'nin bu sıralamadaki konumunu değerlendirirken ekonomik gelişmeleri göz ardı etmek mümkün değil. Yüksek enflasyon, hayat pahalılığı, gelir dağılımındaki bozulma ve satın alma gücündeki gerileme, toplumun yaşam memnuniyetini doğrudan etkiliyor.
Özellikle sabit gelirli çalışanlar, emekliler ve asgari ücretliler açısından geçim mücadelesi günlük hayatın en önemli gündem maddesi haline gelmiş durumda. İnsanlar yalnızca bugünkü gelirleriyle değil, gelecek aylarda ve yıllarda karşılaşabilecekleri ekonomik koşullarla da ilgileniyor.
Bir ailenin barınma, beslenme, eğitim ve sağlık harcamalarını karşılamakta zorlanması, ekonomik göstergelerdeki büyümenin toplumsal refaha dönüşmediğini gösteren önemli bir işarettir. Gayrisafi yurt içi hasılanın büyümesi tek başına toplumun mutlu olduğu anlamına gelmez. Önemli olan büyümenin vatandaşların yaşamına nasıl yansıdığıdır.
Finlandiya'nın başarısının arkasında ne var?
Finlandiya'nın 93,2 puanla birinci sırada bulunması, ekonomik refah ile toplumsal güven arasındaki ilişkiyi ortaya koyuyor. İzlanda 92,4, Danimarka 92,1 puanla Finlandiya'yı takip ediyor. Bu ülkelerin ortak özellikleri güçlü sosyal güvenlik sistemleri, kaliteli kamu hizmetleri, yüksek toplumsal güven ve bireysel özgürlüklere verdikleri önemdir.
Buradan çıkarılması gereken sonuç, mutluluğun yalnızca yüksek gelirle satın alınamayacağıdır. Vatandaşların kendilerini güvende hissetmesi, haklarının korunacağına inanması ve geleceklerini planlayabilmesi de en az ekonomik refah kadar önemlidir.
Türkiye için nasıl bir yol haritası gerekli?
Türkiye'nin bu sıralamadan çıkaracağı dersleri yalnızca pasaport gücünü artırmakla sınırlamamak gerekiyor. Elbette vizesiz seyahat imkânlarının genişlemesi, uluslararası hareketlilik ve diplomatik ilişkiler açısından önemlidir. Ancak vatandaşların kendi ülkelerinde daha iyi koşullarda yaşaması çok daha kapsamlı bir meseledir.
Bunun için öncelikle enflasyonla mücadelede kalıcı başarı sağlanmalı, gelir dağılımındaki adaletsizlik azaltılmalı, eğitim ve sağlık hizmetlerinin kalitesi yükseltilmeli, hukukun üstünlüğü ve kurumsal güven güçlendirilmelidir. Gençlerin gelecek kaygısını azaltacak istihdam politikaları da bu sürecin önemli parçalarından biri olmalıdır.
Sonuç olarak Mutlu Pasaportlar Endeksi, Türkiye açısından yalnızca uluslararası bir sıralama değildir. Aynı zamanda ekonomik ve sosyal politikaların vatandaşların yaşam kalitesine ne ölçüde yansıdığını sorgulatan bir göstergedir.
Benim değerlendirmem şu: Bir ülkenin gerçek zenginliği, vatandaşlarının dünyanın kaç ülkesine seyahat edebildiği kadar, kendi ülkelerinde ne kadar huzurlu, özgür ve güvende yaşayabildiğiyle ölçülmelidir. Türkiye'nin 48'inci sıradan daha yukarılara çıkabilmesi için önce vatandaşlarının yaşam standartlarını yükseltmesi gerekiyor. Çünkü güçlü pasaport önemlidir ama mutlu vatandaş çok daha önemlidir.
Kaynak: Euronews
