Finansal yatırım araçlarının Eylül 2026 dönemine ait reel getiri oranları, yatırım dünyasında dikkatle değerlendirilmesi gereken önemli sonuçlar ortaya koyuyor. Rakamlar bize bir kez daha gösteriyor ki yatırım yaparken yalnızca kazanç oranına bakmak yeterli değil. Asıl mesele, elde edilen getirinin enflasyon karşısında ne kadar değer kazandırdığıdır. Çünkü yatırımcının cebine giren nominal kazanç, fiyat artışları karşısında eriyorsa ortada gerçek anlamda bir zenginleşmeden söz etmek mümkün değildir.
Türkiye İstatistik Kurumu tarafından açıklanan verilere göre, eylül ayında aylık bazda en yüksek reel getiri Devlet İç Borçlanma Senetleri’nde (DİBS) gerçekleşti. DİBS, Yİ-ÜFE ile indirgendiğinde yüzde 1,18, TÜFE ile indirgendiğinde ise yüzde 1,40 reel getiri sağladı. Bu sonuç, kısa vadede kamu borçlanma araçlarının yatırımcı açısından öne çıktığını gösteriyor.
Ancak burada önemli bir ayrıntının altını çizmek gerekiyor. Bir yatırım aracının bir ay içerisinde en yüksek reel getiriyi sağlaması, her zaman uzun vadede de en iyi seçenek olacağı anlamına gelmez. Yatırım kararlarında vade, risk, likidite ihtiyacı ve ekonomik beklentiler birlikte değerlendirilmelidir.
Borsa yatırımcısı neden kaybetti?
Eylül ayının dikkat çeken sonuçlarından biri Borsa İstanbul BIST 100 endeksindeki reel kayıp oldu. Endeks, Yİ-ÜFE ile indirgendiğinde yüzde 6,01, TÜFE ile indirgendiğinde ise yüzde 5,79 oranında yatırımcısına kaybettirdi. Bu oranlar, hisse senedi piyasasında yaşanan değer kaybının enflasyon karşısındaki etkisini açık biçimde ortaya koyuyor.
Borsada yatırım yapan vatandaşlarımız açısından bu tablo elbette düşündürücü. Şirketlerin büyüme potansiyeli, kârlılıkları ve gelecekteki gelir beklentileri hisse senedi fiyatlarını etkileyen temel unsurlar arasında bulunuyor. Bunun yanında faiz oranları, yabancı yatırımcı hareketleri, siyasi ve ekonomik gelişmeler de piyasaların yönünü belirleyebiliyor.
Benim değerlendirmeme göre, borsadaki kısa vadeli kayıplar yatırımcıların piyasadan tamamen uzaklaşması gerektiği anlamına gelmiyor. Ancak şirket seçiminin, bilanço analizinin ve risk yönetiminin önemi artıyor. Sadece geçmişte yükselmiş hisselere yönelmek veya piyasa söylentileriyle karar vermek, yatırımcıyı ciddi kayıplarla karşı karşıya bırakabilir.
Döviz ve altın cephesinde dikkat çeken sonuçlar
Eylül ayında Amerikan doları ve euro da yatırımcısına reel getiri sağlayamadı. Doların reel kaybı Yİ-ÜFE ile indirgendiğinde yüzde 0,44, TÜFE ile indirgendiğinde yüzde 0,22 oldu. Eurodaki kayıp ise sırasıyla yüzde 1,12 ve yüzde 0,89 olarak gerçekleşti.
Külçe altın da aylık değerlendirmede yatırımcısına reel kayıp yaşattı. Altının kaybı Yİ-ÜFE karşısında yüzde 2,24, TÜFE karşısında yüzde 2,02 düzeyinde gerçekleşti.
Bu sonuçlar, özellikle altını ve dövizi her koşulda kazandıran yatırım araçları olarak görenlerin stratejilerini yeniden değerlendirmesi gerektiğini düşündürüyor. Altın uzun vadede güvenli liman özelliğiyle öne çıkabilse de kısa vadeli fiyat hareketleri yatırımcıyı zarara uğratabilir. Dövizde de benzer bir durum söz konusu. Döviz kurundaki artış, enflasyonun gerisinde kalıyorsa yatırımcının satın alma gücü azalabilir.
Burada esas alınması gereken nokta, yatırım araçlarının yalnızca Türk lirası cinsinden değer değişimi değil, enflasyon karşısındaki performansıdır.
Mevduat faizi kısa ve orta vadede öne çıkıyor
Mevduat faizinin performansı, açıklanan verilerde dikkat çeken bir diğer başlık oldu. Brüt mevduat faizi eylül ayında Yİ-ÜFE karşısında yüzde 0,96, TÜFE karşısında yüzde 1,19 reel getiri sağladı.
Üç aylık değerlendirmede ise mevduat faizi daha güçlü bir görünüm sergiledi. Yİ-ÜFE ile indirgendiğinde yüzde 3,42, TÜFE ile indirgendiğinde yüzde 4,11 reel getiri sağlayarak dönemin en başarılı yatırım aracı oldu.
Altı aylık dönemde de mevduat faizi, Yİ-ÜFE karşısında yüzde 1,60 ve TÜFE karşısında yüzde 3,15 reel getiriyle ilk sırada yer aldı.
Bu tablo, mevduatın özellikle riskten kaçınan ve parasını belirli bir süre boyunca değerlendirmek isteyen yatırımcılar açısından önemini koruduğunu gösteriyor.
Bununla birlikte brüt faiz ile yatırımcının eline geçen net getiri birbirinden farklıdır. Vergi kesintileri, vade koşulları ve faiz oranlarının yenileme döneminde değişmesi, nihai kazancı etkileyebilir.
Dolayısıyla vatandaşlarımızın yalnızca ilan edilen faiz oranına değil, vade sonunda elde edecekleri net kazanca bakmaları gerekiyor.
Uzun vadede altın öne çıktı
Yıllık değerlendirme ise aylık tablodan farklı bir görünüm ortaya koyuyor. Külçe altın, Yİ-ÜFE ile indirgendiğinde yüzde 7,25, TÜFE ile indirgendiğinde yüzde 5,30 reel getiri sağlayarak yıllık dönemin en kazançlı yatırım aracı oldu.
DİBS yıllık bazda yüzde 5,85 ve yüzde 3,93 reel getiri sağlarken, mevduat faizinin getirisi sırasıyla yüzde 2,17 ve yüzde 0,32 düzeyinde kaldı. Buna karşılık BIST 100 endeksi, dolar ve euro yıllık değerlendirmede reel kayıp yaşattı.
TÜFE esas alındığında BIST 100 endeksindeki kayıp yüzde 4,56, dolardaki kayıp yüzde 9,26, eurodaki kayıp ise yüzde 10,97 oldu.
Buradan çıkarılması gereken sonuç, yatırım tercihlerinin dönemlere göre değişebildiğidir. Altın yıllık dönemde öne çıkarken mevduat faizi üç ve altı aylık değerlendirmelerde daha başarılı bir performans sergiledi. DİBS ise hem aylık hem yıllık ölçekte reel getiri sağlayan araçlar arasında yer aldı.
Sonuç: Kazanmak kadar korumak da önemli
Bana göre Eylül 2026 verilerinin yatırımcıya verdiği en önemli mesaj, tek bir yatırım aracına bağlı kalmanın riskli olduğudur. Finansal piyasalarda kesin kazanç sağlayan bir yöntem bulunmuyor. Her aracın avantajları kadar dezavantajları da var.
Yatırımcı, karar verirken kendi gelir durumunu, harcamalarını, borçlarını, yatırım vadesini ve risk toleransını dikkate almalı. Kısa vadede nakit ihtiyacı bulunan bir vatandaşla uzun vadeli birikim yapan kişinin aynı stratejiyi izlemesi beklenemez.
Ayrıca enflasyonun seyri, merkez bankasının faiz politikası, döviz kurlarındaki hareketler ve küresel ekonomik gelişmeler önümüzdeki dönemde yatırım araçlarının performansını belirlemeye devam edecek.
Son söz olarak şunu söylemek isterim: Yatırımda başarı, yalnızca en fazla kazandıran aracı bulmak değildir. Asıl başarı, birikimleri enflasyona karşı korumak, gereksiz risklerden kaçınmak ve ekonomik koşullar değiştiğinde doğru kararları verebilmektir. Eylül ayı verileri de bize tam olarak bunu hatırlatıyor: Geçmişin kazananı geleceğin kazananı olmayabilir; önemli olan, rakamları doğru okuyarak bilinçli hareket etmektir.
Kaynak: TÜİK
